ده‌قی چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ی سه‌رۆك تاڵه‌بانی له‌گه‌ڵ كه‌ناڵی ئه‌لعیراقیه‌دا

2011-11-27 12:02:11 PUKmedia

ئێواره‌ی هه‌ینی 25-11 كه‌ناڵی (ئه‌لعراقیه‌) له‌به‌رنامه‌ی (چاوپێكه‌وتنی تایبه‌ت) میوانداری سه‌رۆك مام جه‌لال-ی كردو تیایدا چه‌ندین روونكردنه‌وه‌ی له‌باره‌ی مه‌سه‌له‌ جێ بایه‌خه‌كانی ئه‌مڕۆی گۆڕه‌پانی سیاسی خسته‌ڕوو له‌بواره‌ جیاجیاكاندا، هه‌ر له‌و چاوپێكه‌وتنه‌دا سه‌رۆك تاڵه‌بانی روناكی خسته‌سه‌ر مه‌سه‌له‌ گه‌رمه‌كانی گۆڕه‌پانی عیراق و ناوچه‌كه‌و ئاماده‌كارییه‌كان بۆ مامه‌ڵه‌كردنی بارودۆخه‌كه‌ له‌دوای پاشه‌كشێی هێزه‌كانی ئه‌مریكا له‌عیراق و هه‌ڵوێسته‌كان له‌باره‌ی گۆڕانكارییه‌كانی جیهانی عه‌ره‌بی.
به‌شێكی تری دیداره‌كه‌ش تایبه‌ت بوو به‌ په‌یوه‌ندییه‌كانی حكومه‌تی فیدراڵی و حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان و شێوازه‌كانی چاره‌سه‌ركردنی كێشه‌ی بۆردمانی سنوره‌كانی هه‌رێم له‌لایه‌ن توركیاو ئێران و چه‌ندین مه‌سه‌له‌ی تری گه‌رم، ئه‌مه‌ش ده‌قه‌كه‌یه‌تی:
* ئه‌لعراقیه‌: سڵاوتان لێ بێت بینه‌رانی به‌ڕێز له‌زنجیره‌یه‌كی نوێی به‌رنامه‌ی (چاوپێكه‌وتنی تایبه‌ت) چه‌ندین مه‌سه‌له‌ هاووڵاتیان و شه‌قامی عیراقی سه‌رگه‌رم كردووه‌، ناتوانرێت به‌هیچ جۆرێك بخرێنه‌ لاوه‌، له‌وانه‌ پاشه‌كشێی سوپای ئه‌مریكا له‌عیراق و پڕۆسه‌ی سیاسی كه‌ وه‌ك ده‌وترێت چه‌قی به‌ستووه‌، هه‌روه‌ها په‌یوه‌ندییه‌كانی عیراق له‌گه‌ڵ وڵاتانی دراوسێ و كاریگه‌ری به‌هاری عه‌ره‌بی له‌سه‌ری.
ئه‌مڕۆ له‌ (چاوپێكه‌وتنی تایبه‌ت) دا له‌گه‌ڵ جه‌نابی سه‌رۆك جه‌لال تاڵه‌بانی- دا گفتوگۆی له‌باره‌وه‌ ده‌كه‌ین.
جه‌نابی سه‌رۆك به‌خێرهاتنت ده‌كه‌ین.
– سه‌رۆك مام جه‌لال: ئێوه‌ به‌خێرهاتن.
* ئه‌لعراقیه‌: جه‌نابی سه‌رۆك ئایا هاوڕایت له‌گه‌ڵماندا ئه‌گه‌ر بڵێین چه‌ق به‌ستنێك هه‌یه‌ له‌پڕۆسه‌ی سیاسیدا؟ هه‌وڵی زۆرت دا بۆ كه‌مكردنه‌وه‌ی كه‌لێنه‌كان و نزیككردنه‌وه‌ی رێگه‌كان له‌نێوان هێزه‌ سیاسییه‌كان، به‌ڵام وا ده‌رده‌كه‌وێت هه‌وڵه‌كان بۆ نه‌هێشتنی كه‌لێنه‌كان ئه‌نجامی كۆتاییان نه‌دابێت به‌ده‌سته‌وه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌ڵێ، له‌و بڕوایه‌دام له‌گه‌ڵ ئه‌و هه‌وڵه‌ زۆرانه‌ی كه‌ داومانه‌، به‌ده‌نگه‌وه‌هاتنه‌كه‌ له‌ئاستی پێویستدا نه‌بووه‌، پێموایه‌ هۆكاری زۆر هه‌یه‌ بۆ به‌سته‌ڵه‌كی له‌هه‌ڵوێستی سیاسیداو ئاڕاسته‌نه‌كردنی هه‌ڵوێست بۆ ئاستی داواكراو، یه‌كێك له‌هۆكاره‌كان نه‌بوونی متمانه‌یه‌، متمانه‌یه‌كی ته‌واو نیه‌ له‌نێوان سیاسییه‌كانی عیراقدا، ته‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ناو حكومه‌ت یا په‌رله‌ماندا كار ده‌كه‌ن، دووه‌م پابه‌ندنه‌بوونه‌ به‌ رێككه‌وتنه‌كان چ ئه‌وانه‌ی پێشوو چ ئه‌وانه‌ی دواتر، پابه‌ند نه‌بوونیش به‌هاوكاری وه‌زاری خاڵێكی تره‌، ده‌بینی وه‌زیرێك له‌ده‌ره‌وه‌ی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران وه‌ك نه‌یارێك قسه‌ ده‌كات.
خاڵێكی تریش كه‌ زۆر گرنگه‌ ئه‌وه‌یه‌ رێككه‌وتن نیه‌ له‌سه‌ر به‌رنامه‌ی كاری نیشتمانی چ له‌ناو حكومه‌ت بێت یان له‌په‌رله‌مان، سه‌رئه‌نجام ئه‌و جیاوازییانه‌ هه‌ڵوێستی جیاوازیان لێده‌كه‌وێته‌وه‌، به‌داخه‌وه‌ ده‌یڵێم ئه‌و زمانه‌ی له‌ناكۆكییه‌كاندا به‌كاردێت زمانێكی ناشارستانییه‌، زمانێكه‌ له‌شانی سیاسییه‌كان جوان نیه‌، نموونه‌ی ئه‌مه‌ش كاتێك لایه‌نێك له‌سه‌ر هه‌ڵوێستێكی دیاریكراو جیاواز له‌وی تر بیرده‌كاته‌وه‌، راسته‌وخۆ تۆمه‌ته‌كان ده‌گه‌نه‌ خیانه‌ت و به‌كرێگیراویی.
وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ هه‌ڵوێستێكی وه‌رگرت له‌كۆمه‌ڵه‌ی ده‌وڵه‌تانی عه‌ره‌ب كه‌ ئه‌وه‌ هه‌ڵوێستێكی سه‌ربه‌خۆیانه‌یه‌، نه‌ هه‌ڵوێستی نه‌یاره‌كانه‌ نه‌ لایه‌نگره‌كان، كه‌چی ده‌ستبه‌جێ لێدوانی نابه‌رپرسیارانه‌ ده‌رچوو به‌وه‌ی كه‌ ئه‌و كاره‌ له‌سه‌ر فه‌رمانی ئێران وه‌رگیراوه‌و حكومه‌تی عیراقی فه‌رمانه‌كانی ئێران جێبه‌جێده‌كات.
ئه‌م تۆمه‌ته‌ پێش هه‌موو شتێك زۆر بێ مانایه‌، له‌شانی سیاسییه‌كان جوان نیه‌ ئه‌و تۆمه‌تانه‌ بده‌نه‌ پاڵ یه‌كتر.. له‌لایه‌كی تریشه‌وه‌ كاتێك ده‌بینی لایه‌نێكی تر (ئه‌وانه‌ی به‌ ئۆپۆزیسیۆن ناوده‌برێن)، هه‌ڵوێستێك وه‌رده‌گرن راسته‌وخۆ تۆمه‌تبار ده‌كرێن به‌ به‌كرێگیراوی توركیا یان قه‌ته‌ر یان ده‌وڵه‌تانی عه‌ره‌بی دیاریكراو.
ئه‌م زمانه‌، زمانی تۆمه‌تباركردن به‌ (به‌كرێگیراو) پێویسته‌ له‌سیاسه‌تی عیراقدا بسڕدرێته‌وه‌، پێویسته‌ زمانێكی شارستانی له‌نێوانماندا بێت كه‌ شیكاریی و یه‌كخستنی هه‌ڵوێسته‌كان و خستنه‌ڕووی رێكه‌وتنه‌كان له‌به‌رژه‌وه‌ندی نیشتمانیی بێت، له‌جیاتی یه‌كتر تۆمه‌تباركردن كه‌ دۆخی سیاسی له‌ عیراق ژه‌هراوی ده‌كات.
* ئه‌لعراقیه‌: له‌و رووه‌وه‌ جه‌نابی سه‌رۆك دوو وشه‌ یان دوو هه‌ڵوێستی گرنگت وروژاند، یه‌كه‌میان نه‌بوونی متمانه‌یه‌ له‌نێوان پیێكهاته‌ سیاسییه‌كان، زۆر سه‌یره‌ دوای هه‌شت نۆ ساڵ له‌كاری پێكه‌وه‌یی دوای روخاندنی رژێم و ده‌یان ساڵ پێشتریش، به‌ڕێزتان باسی نه‌بوونی متمانه‌ت كرد ئه‌مه‌ جێی سه‌رنجه‌، دووه‌م پابه‌ندنه‌بوون به‌ رێككه‌وتنه‌كان، ئه‌وه‌ كێیه‌ پابه‌ند نیه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: من وه‌ك كه‌سێك كه‌ كار ده‌كه‌م له‌پێناو لێكنـزیككردنه‌وه‌و ناوبژیكردن، باش نیه‌ تۆمه‌ت ئاڕاسته‌ی ئه‌وه‌ بكه‌م كه‌ پابه‌ند نیه‌ به‌ رێككه‌وتنه‌كانه‌وه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر به‌شێوه‌یه‌كی گشتی قسه‌ بكه‌م ده‌بینین كه‌م تا زۆری لایه‌نه‌كانی به‌شداربووی كاری سیاسی له‌ عیراق پابه‌ندنه‌بونیان تیایه‌، بۆ نموونه‌ رێككه‌وتنامه‌ی هه‌ولێر تائێستا هه‌ندێك له‌بڕگه‌كانی چه‌قیان به‌ستوه‌و رۆشن نیه‌، چه‌ندینجار رێككه‌وتین كه‌ یه‌كتر تۆمه‌تبار نه‌كه‌ین رێككه‌توین كه‌ زمانی ته‌خوین وه‌لا بنێین.. هی تریش.
* ئه‌لعراقیه‌: هه‌ندێك لایه‌ن حكومه‌ت به‌جێبه‌جێنه‌كردنی هه‌موو رێككه‌وتننامه‌كان تۆمه‌تبار ده‌كه‌ن، ئایا له‌گه‌ڵ ئه‌م روانینه‌دایت؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: راست نیه‌، من پێموایه‌ ئه‌مه‌ زوڵمه‌ له‌حكومه‌ت ده‌كرێت، حكومه‌ت به‌شێكی زۆری جێبه‌جێكردوه‌و چه‌ند خاڵێك ماوه‌، ناكرێت به‌م شتانه‌ حكومه‌ت تۆمه‌تبار بكرێت، چونكه‌ لایه‌نی تر هه‌یه‌ كه‌ پابه‌ند نیه‌ به‌رێككه‌وتننامه‌كان، بۆ نموونه‌ حكومه‌تی عیراق رێككه‌وتننامه‌ی به‌شداریی وه‌زاره‌ته‌كان و به‌شداریی حكومه‌ت و دابه‌شكردنی پۆسته‌ سه‌ره‌كییه‌كانی جێبه‌جێكردووه‌، خاڵی تریش هه‌یه‌ كه‌ رێككه‌وتنی له‌سه‌ر كراوه‌، حكومه‌ت ئه‌وانیشی جێبه‌جێیكردووه‌، بۆیه‌ ناكرێت زوڵم له‌حكومه‌ت بكه‌ین و تۆمه‌تباری بكه‌ین به‌وه‌ی به‌ڵێنه‌كان ناباته‌سه‌ر.
* ئه‌لعراقیه‌: هه‌ندێك ده‌ڵێن دوای ئه‌وه‌ی رێككه‌وتن كراوه‌ كه‌ له‌هۆیه‌كانی راگه‌یاندن یه‌كتر تۆمه‌تبار نه‌كه‌ن (عیراقیه‌) ده‌ستپێشخه‌ربووه‌ له‌ تۆمه‌تباركردن؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: هه‌ندێكجار عیراقیه‌ ده‌ستپێده‌كات، به‌ڵام ئه‌وه‌ی به‌رامبه‌ریش به‌هه‌مان زمان وه‌ڵام ده‌داته‌وه‌، بۆ نموونه‌ كاتێك وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ هه‌ڵوێستێكی بێلایه‌نانه‌ی وه‌رگرت له‌كۆمه‌ڵه‌ی ده‌وڵه‌تانی عه‌ره‌ب، له‌ڕاستیدا ئه‌و پیاوه‌ رای منی وه‌رگرتووه‌.
* ئه‌لعراقیه‌: مه‌به‌ستت له‌ هه‌ڵوێسته‌كه‌یه‌ له‌ سوریا؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌ڵێ هه‌ڵوێست له‌سه‌ر سوریا، هه‌روه‌ها نوێنه‌رمان له‌ كۆمه‌ڵه‌ی وڵاتانی عه‌ره‌ب پرسی كرد، منیش له‌گه‌ڵ ئه‌و روانینه‌دا بووم، نازانم مامۆستا مالكی رای خۆی له‌وباره‌یه‌وه‌ دابوو یان نا، به‌ڵام وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ له‌وێ هه‌وڵیدا دوای قسه‌كردن له‌گه‌ڵ نوێنه‌رانی میێر و جه‌زائیر، رای وا بوو كه‌ ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ هه‌ڵوێستی راسته‌، به‌ڵام رۆژی دواتر لێدوانێكمان بیست كه‌ ئه‌و هه‌ڵویسته‌ هه‌ڵوێستی ئێرانه‌و ئێران ئیراده‌ی خۆی سه‌پاندووه‌، ئه‌وه‌ندی من بزانم ئێران له‌وه‌ رازی نه‌بوو، ده‌یویست عیراق بێت و ده‌نگ دژی ئه‌و بڕیاره‌ بدات.
* ئه‌لعراقیه‌: كاتێك وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ په‌یوه‌ندی پێوه‌كردیت روانینت چی بوو؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: من له‌گه‌ڵ هه‌مان هه‌ڵوێست بووم، نه‌بێته‌ لایه‌نێك چونكه‌ دوو به‌ره‌ هه‌بوو.
* ئه‌لعراقیه‌: پێش یان دوای ده‌نگدانه‌كه‌ په‌یوه‌ندی پێوه‌كردیت؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: پێش ده‌نگدانه‌كه‌.
* ئه‌لعراقیه‌: چۆن زانیتان ئێران ناڕازییه‌؟ له‌ڕێگه‌ی میدیاوه‌ یان له‌ڕێگه‌ی ئه‌و زانیارییانه‌ی كه‌ پێت گه‌یشت؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: له‌ڕێگه‌ی په‌یوه‌ندییه‌ شه‌خسییه‌كانه‌وه‌.
* ئه‌لعراقیه‌: له‌گه‌ڵ باڵیۆز یان سه‌ركرده‌ پایه‌ بڵنده‌كان؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: له‌گه‌ڵ سه‌ركرده‌ گه‌وره‌كاندا.
* ئه‌لعراقیه‌: له‌ ئێران؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌ڵێ
* ئه‌لعراقیه‌: جه‌نابی سه‌رۆك كلتوری ململانێ پێده‌چێت ئێستا زۆر به‌ربڵاوبێت، له‌ناو سیاسه‌تمه‌دارانی عیراقیش بڵاوه‌، یان لای چاودێرێك وا لێكده‌درێته‌وه‌، ئایا له‌گه‌ڵ ئه‌م تێڕوانینه‌دایت؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌ڵێ له‌گه‌ڵ ئه‌م روانینه‌دام، به‌داخێكی زۆره‌وه‌ كلتوری ململانێ و كلتوری تۆمه‌تباركردن به‌ربڵاوه‌، سه‌رباری ئه‌وه‌ی كه‌ ئێمه‌ یه‌كتریش باش ده‌ناسین، هیچ سیاسیه‌تمه‌دارێكی عیراقیی نیه‌ مالكی نه‌ناسێت كه‌ ئه‌و تازه‌ نه‌هاتووه‌ته‌ ناو ژیانی سیاسییه‌وه‌، ده‌یان ساڵ له‌ناو ئۆپۆزیسیۆن بووه‌، هه‌موومان له‌ دیمه‌شق و له‌ كۆنفرانسه‌كان و له‌كاره‌كانی تردا پێكه‌وه‌ بووین، باش هه‌ڵوێسته‌كانی شاره‌زاین.
ئه‌گه‌ر هه‌ڵوێستی یه‌كیگرته‌وه‌ یان نزیك بوو له‌هه‌ڵوێستی ئێران، راسته‌وخۆ تۆمه‌تبارده‌كرێت به‌وه‌ی به‌كرێگیراوی ئێرانه‌، ئه‌وه‌ زوڵمێكی گه‌وره‌یه‌، بۆ زانیاریت مالكی یه‌كێكه‌ له‌و چه‌ند سیاسییه‌ كه‌مه‌ی كه‌ له‌ئێران نه‌ژیاوه‌، زۆر به‌ده‌گمه‌ن سه‌ردانی ئێرانی كردووه‌، ئه‌م زمانه‌ زمانێكی ناشارستانیه‌، له‌به‌رامبه‌ریشدا خه‌ڵكی تریش به‌ دارده‌ستی توركیاو قه‌ته‌رو هی تر تۆمه‌تبار ده‌كه‌ن.
كه‌واته‌ گۆڕه‌پانی عیراق پڕه‌ له‌ به‌كرێگیراوان، نه‌ لای حكومه‌ت و نه‌ لایه‌نی ئۆپۆزیسیۆن، كه‌سی نیشتمانی عیراقی نه‌ماوه‌، چونكه‌ ئه‌م تۆمه‌تانه‌ هه‌مووان ده‌گرێته‌وه‌، ئه‌مه‌ش سوكایه‌تیكردنه‌ بۆ عیراق هه‌مووی.
* ئه‌لعراقیه‌: باشه‌ ماده‌م باسی مالكی-ت كرد یان ناوی هێنرا، لێدوانی رۆژنامه‌یی وا له‌ئارادایه‌ باس له‌متمانه‌ سه‌ندنه‌وه‌ له‌ حكومه‌ت ده‌كات، تۆ له‌گه‌ڵ ئه‌مه‌دایت؟ یان لانی كه‌م بۆ ئه‌وه‌ی جموجۆڵێك بكه‌وێته‌ كاری سیاسییه‌وه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: من دژی لێسه‌ندنه‌وه‌ی متمانه‌م له‌ نوری مالكی، روانینی من پێشترو ئێستاو تائه‌م ساته‌ش ئه‌وه‌یه‌ جێگره‌وه‌ی مالكی هه‌ر مالكی خۆیه‌تی، هیچ حاڵه‌تێكی راسته‌قینه‌ نابینرێت بۆ گۆڕینی مالكی.
* ئه‌لعراقیه‌: ئه‌مه‌ روانینی شه‌خسییه‌؟ روانینی جه‌لال تاڵه‌بانی سه‌رۆك كۆماره‌؟ یان روانینی كوردیشه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: ئه‌مه‌ روانینی منه‌ وه‌ك سه‌رۆك كۆمار، هی سه‌ركردایه‌تی كوردیشه‌.
* ئه‌لعراقیه‌: ئه‌مه‌ رای تایبه‌تیشته‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: من ناچمه‌ ده‌ره‌وه‌ی سیاسه‌تی سه‌ركردایه‌تی كورد، با هه‌ندێك ده‌سته‌واژه‌ش به‌كاربێنم كه‌ جیاواز بێت، به‌ڵام له‌بنچینه‌و ناوه‌ڕۆكدا قه‌ناعه‌تم وایه‌ سه‌ركردایه‌تی كورد هیچ هۆكارێك نابینێت بۆ متمانه‌ سه‌ندنه‌وه‌ له‌ مالكی.
* ئه‌لعراقیه‌ : سه‌ركردایه‌تی كورد به‌هه‌ردوو جه‌مسه‌ره‌كه‌یه‌وه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌هه‌ردوو جه‌مسه‌ره‌كه‌و جه‌مسه‌ره‌كانی تریشه‌وه‌.
* ئه‌لعراقیه‌: ئێستا جیاوازییه‌كان ئاشكران، ئێوه‌ وه‌ك ناوبژیوانێك، یان ده‌سه‌ڵاتت دراوه‌تێ ناوبژیوان بیت، ئێستا كێ به‌رپرسیار ده‌كه‌یت بۆ ناكۆكییه‌ درێژخایه‌نه‌كانی نێوان پێكهاته‌ سیاسییه‌كان؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌بڕوای من هه‌موو پێكهاته‌ سیاسییه‌كان هه‌ریه‌كه‌یان به‌شی خۆیان به‌رپرسیارن، من وه‌ك كه‌سێك كار ده‌كه‌م له‌پێناو لێكنـزیككردنه‌وه‌ی ئه‌م گروپانه‌، به‌رژه‌وه‌ندی له‌وه‌دا نابینم كه‌ به‌غیابی تۆمه‌ت ئاڕاسته‌بكه‌م، یاخود له‌ڕێگه‌ی راگه‌یاندن لایه‌نێك له‌ لایه‌نه‌كان تۆمه‌تبار بكه‌م كه‌ چاوم پێیان ده‌كه‌وێت، به‌ راشكاوی پێیان ده‌ڵێم كه‌ ئه‌ركی سه‌رشانیان چیه‌و پێویسته‌ چی بكه‌ن و قه‌ره‌ی چی نه‌كه‌ون خۆ له‌چی به‌دوور بگرن.
* ئه‌لعراقیه‌: جه‌نابی سه‌رۆك، به‌رگه‌ی دیپلۆماتییه‌كه‌ت ناگرین، ئێمه‌ له‌مكاره‌دا تازه‌ پێده‌گه‌ین، ئه‌گه‌ر كه‌مێك به‌ راشكاوی بۆمان بدوێیت.
– سه‌رۆك مام جه‌لال: برای به‌ڕێز تكایه‌ ئه‌مه‌ به‌دیپلۆماتیی لێكنه‌درێته‌وه‌، به‌ڵكو ئه‌مه‌ به‌رپرسیاریه‌تییه‌، من ئێستا ناوبژیوانم له‌نێوان هه‌موواندا، هه‌موویان كۆده‌كه‌مه‌وه‌، له‌یه‌كیان نزیك ده‌كه‌مه‌وه‌، ئه‌گه‌ر به‌لای یه‌كێكیاندا دژی لاكه‌ی تر دایبشكێنم ئه‌و رۆڵه‌ له‌ده‌ستده‌ده‌من به‌ڵام له‌ كۆبوونه‌وه‌كان بێده‌نگ نیم، له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی نێوان لایه‌نه‌كان قسه‌ ده‌كه‌م، هاوكات له‌ كۆبوونه‌وه‌ دووقۆڵییه‌كانیش قسه‌ ده‌كه‌م، كاتێك پێویست بكات ره‌خنه‌ بگرم، ره‌خنه‌ ده‌گرم، به‌ڵام هه‌میشه‌ له‌ ره‌خنه‌ گرتن و شته‌كانی تردا زمانی گوڵ به‌كارده‌هێنم.
* ئه‌لعراقیه‌: له‌به‌رئه‌وه‌ی خۆت گوڵیت، باشه‌ ده‌ست پێشخه‌رییه‌ نوێیه‌كه‌تمان پێ بڵێ؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌پشتیوانی خوا هه‌وڵی كۆبوونه‌وه‌یه‌كی فراوان ده‌ده‌م له‌گه‌ڵ هه‌موو هێزه‌ سیاسییه‌كان، ئه‌وانه‌ی له‌حكومه‌تدا به‌شدارن ئه‌وانه‌یشی له‌حكومه‌تدا به‌شدار نین، پێش ئه‌وه‌ بانگهێشتی دووقۆڵیی و سێ قۆڵی ده‌كه‌م، بۆ نموونه‌ هه‌وڵده‌ده‌م ژماره‌یه‌كی دیاریكراوی سه‌رانی كوتله‌كان كۆبكه‌مه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی به‌ راشكاوی زیاتر قسه‌ بكه‌ن، پاشان بانگهێشتی كۆبوونه‌وه‌یه‌كی هه‌موو كوتله‌ سیاسییه‌كان ده‌كه‌م به‌وانه‌یشی به‌شداری حكومه‌ت نین وه‌ك حزبی شیوعیی، حزبی نیشتمانی دیموكراسی، بزوتنه‌وه‌ی عه‌ره‌بی سۆشیالیستی و هێزه‌ سه‌ربه‌خۆو نه‌ته‌وه‌یی و ناسریییه‌كان و هێزه‌كانی تر.
* ئه‌لعراقیه‌: كه‌ی؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌مزووانه‌ به‌پشتیوانی خوا، ئێستا كه‌شوهه‌وای دیداری دوقۆڵی و سێ قۆڵی خۆشده‌كه‌م، پشتیوان به‌خوا دوای ئه‌وه‌ ده‌ستده‌كه‌م به‌دیداری فراوان.
* ئه‌لعراقیه‌: ئایا رووخساری كۆبوونه‌وه‌كانت دیاریكردووه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: پڕۆژه‌یه‌كی نوسراو پێشكه‌ش ده‌كه‌م به‌هه‌موو لایه‌ك بۆ ئه‌وه‌ی گفتوگۆی له‌باره‌وه‌ بكه‌ن.
* ئه‌لعراقیه‌: سروشتی سه‌ره‌كی ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ چییه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: روخسارو سروشتی سه‌ره‌كی پڕۆژه‌كه‌ كه‌ بیری لێده‌كه‌مه‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ پێویسته‌ رێكبكه‌وین له‌سه‌ر به‌رنامه‌یه‌كی كاری هاوبه‌ش له‌حكومه‌ت و پارله‌مان، پێویستیشه‌ رێكبكه‌وین له‌سه‌ر هه‌ندێك مه‌سه‌له‌ی گه‌رم، بۆ نموونه‌ هه‌ڵوێست له‌سه‌ر به‌هاری عه‌ره‌بی، هه‌ڵوێست له‌باره‌ی به‌عسی سه‌دامی و هه‌ڵوێست له‌باره‌ی تیرۆره‌وه‌.
نموونه‌یه‌كت بۆ باسده‌كه‌م من كه‌ به‌رپرسیاری پاراستنی ده‌ستوورم زۆرجار سكاڵام بۆ دێنن، سكاڵایه‌كیان بۆ هێنام سه‌باره‌ت به‌ كۆمه‌ڵێك كه‌ تۆمه‌تباری رووداوی (عرس ئه‌لدجیل) (زه‌ماوه‌نده‌كه‌ی دوجێل)ن، له‌ بابه‌ته‌كه‌م كۆڵییه‌وه‌، (من وه‌ك پارێزه‌ر راهاتووم گوێ له‌بیروڕای جیاواز بگرم) كه‌ له‌ سكاڵاكه‌م كۆڵییه‌وه‌ بێ به‌ها بوو هیچ بنه‌مایه‌كی راستی نه‌بوو، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا داوام لێكرا به‌گوێره‌ی ده‌ستور و قانون دژی بڕیاره‌ ده‌رچووه‌كان بوه‌ستم، ئه‌و زانیاریانه‌ی كه‌ بۆم هاتبوو زانیاری راست نه‌بوون، بۆیه‌ هه‌ندێك مه‌سه‌له‌ هه‌یه‌ پێویسته‌ له‌سه‌ری رێكبكه‌وین.
بۆ نموونه‌ هه‌ڵوێست له‌باره‌ی تیرۆر، هه‌ڵوێست له‌باره‌ی له‌سێداره‌دان، هه‌ڵوێست له‌سه‌ر جموجۆڵی به‌عسییه‌ سه‌دامی-یه‌كان.. رێوشوێنه‌كانی ئه‌م دواییه‌ی ده‌زگا ئه‌منییه‌كان و پۆلیس به‌شێوه‌یه‌كی بنه‌ڕه‌تی دژ به‌جموجۆڵی حزبی به‌عسی سه‌دامی بوو، ئه‌و چالاكییه‌ به‌شێوه‌یه‌كی هه‌ڵه‌ لێكدرایه‌وه‌، سه‌ره‌تا هه‌وڵیاندا مۆركێكی تایفی به‌و چالاكییه‌ بده‌ن، دواتر ده‌ركه‌وت، یه‌كه‌میان كه‌سی سه‌ره‌كی له‌و پڕۆسه‌یه‌دا، نه‌ شیعه‌ بووه‌ نه‌ عه‌ره‌ب، به‌ڵكو كورد بووه‌، دوای ئه‌وه‌ش ژماره‌ی ئه‌و شیعانه‌ی كه‌ گیراون هیچیان كه‌متر نه‌بووه‌ له‌وانه‌ی كه‌ سوننی بوون، راستی مه‌سه‌له‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ جموجۆڵێكی گوماناوی و ترسناك هه‌بووه‌ له‌دژی عیراق، پاشه‌كشێی ئه‌مریكا قۆزرابووه‌وه‌ بۆ خۆشكردنی زه‌مینه‌ی هه‌ندێك هێرشی دوژمنكاری دژی سیستمی دیموكراسی فیدراڵی ئێستا.
هێزی پۆلیس بڕیاری راست و دروستیدا، هه‌موو ده‌ستگیركردنه‌كان به‌ ره‌زامه‌ندی دادگاكان بووه‌و لێكۆڵینه‌وه‌ی دادپه‌روه‌رانه‌ كراوه‌، دانپیانانی راشكاوانه‌ش له‌به‌رده‌ستدایه‌، دواتر بۆ رای گشتی عیراقی بڵاوده‌كرێته‌وه‌، كه‌چی ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ لای لایه‌نه‌كه‌ی تر كرا به‌ هه‌ڵا كه‌ ئه‌و پڕۆسه‌یه‌ هه‌ڕه‌مه‌كییه‌و خه‌ڵكی بێ گوناهی گرتووه‌ته‌وه‌، له‌كاتێكدا پێچه‌وانه‌كه‌ی راسته‌.
* ئه‌لعراقیه‌: كه‌واته‌ پشتیوانی له‌وه‌ ده‌كه‌یت كه‌ حكومه‌ت كردویه‌تی؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌ڵێ، من له‌گه‌ڵ فه‌رمانده‌كانی پۆلیس له‌م بینایه‌دا كۆبوومه‌وه‌و به‌ دوورو درێژی بابه‌ته‌كه‌یان بۆ باسكردم، بۆم ده‌ركه‌وت كه‌ ئه‌ركێكی نیشتمانیان راپه‌ڕاندووه‌و پیرۆزبایم لێكردن بۆ ئه‌و كاره‌.
* ئه‌لعراقیه‌: جه‌نابی سه‌رۆك، بابه‌تێكی گرنگ هه‌یه‌ ئه‌ویش مه‌سه‌له‌ی پاشه‌كشێی ئه‌مریكایه‌ له‌ عیراق، پرسیاری زۆر ده‌كرێت، هاووڵاتی عیراقی و ئه‌ندامانی نوێنه‌ران و پێكهاته‌ سیاسییه‌كان نیگه‌رانییه‌كی ره‌وایان هه‌یه‌، له‌ولاش دڵنیایی لای حكومه‌ت و هێزه‌ سه‌ربازییه‌كان هه‌یه‌، سه‌رئه‌نجام ده‌بێت جه‌نابی سه‌رۆك، لێتان بپرسم چۆن ده‌ڕواننه‌ توانای هێزه‌ عیراقییه‌كان بۆ كۆنترۆڵكردنی ئاسایش له‌دوای ده‌رچوونی ئه‌مریكا؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: ده‌مه‌وێت له‌و پرسیاره‌دا له‌گه‌ڵتدا راشكاو بم، ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به‌ ئاسایشی ناوخۆوه‌ هه‌یه‌، پێموایه‌ كه‌ هێزی پۆلیس و سوپا توانای به‌رقه‌راركردنی ئاسایشیان هه‌یه‌ وه‌ك ئه‌وه‌ی ئێستا هه‌یه‌، به‌ڵام كۆسپێكی گه‌وره‌ هه‌یه‌ له‌به‌رگری هه‌وایی و ده‌ریایی و به‌كارهێنانی چه‌كی نوێ، وه‌ك سه‌رۆك كۆمار راپۆرته‌كانی گه‌وره‌ ئه‌فسه‌رانی سوپای عیراق له‌هێزی (هه‌وایی و هێزی ده‌ریایی و زرێپۆش و زه‌مینیی)م بینیوه‌، هه‌موو ئه‌م راپۆرتانه‌ ده‌ریده‌خه‌ن كه‌ عیراق پێویستی به‌بوونی ئه‌مریكایه‌ یان لانی كه‌م به‌ مه‌شقپێكه‌رانی ئه‌مریكایی، چونكه‌ ده‌ڵێن ناتوانین پارێزگاری له‌ئاسمان و ئاومان بكه‌ین، ناشتوانین ئه‌و چه‌كانه‌ به‌كاربهێنین كه‌ له‌ ئه‌مریكای ده‌كڕین یا له‌ ئه‌مریكاییه‌كانمان وه‌رگرتووه‌، من ئه‌م راستییه‌م له‌ كۆبوونه‌وه‌ی سه‌ركرده‌كانی پێكهاته‌ سیاسییه‌كان خسته‌ڕوو، پێم راگه‌یاندن كه‌ من و سه‌رۆك وه‌زیر ئه‌و راپۆرتانه‌مان پێگه‌یشتووه‌و هه‌ر كه‌سێك ده‌یه‌وێت من ئاماده‌م بیخه‌مه‌ به‌رده‌ستی و ئه‌فسه‌رانی سوپای عیراقی هه‌موویان به‌بێ جیاوازی له‌نێوان پۆڵێنه‌كانی سوپادا، ده‌یانه‌وێت به‌شێكی دیاریكراوی ئه‌مریكییه‌كان بمێننه‌وه‌ چ وه‌ك مه‌شقپێكه‌ر یان وه‌ك هێزی یاریده‌ده‌ر بۆ عیراق له‌پێناو به‌گژداچونه‌وه‌ی تێرۆرو له‌دژی ده‌ستوه‌ردانی ده‌ره‌كی، به‌ڵام ئه‌نجامه‌كه‌ ئه‌وه‌بوو زۆرینه‌ ره‌تیانكرده‌وه‌ زه‌مانه‌ت به‌ ئه‌مریكیاییه‌كان بده‌ن كه‌ قۆناغ به‌قۆناغ پاشه‌كشێ ده‌كه‌ن.
من وای نابینم كه‌ پاشه‌كشێی ئه‌مریكییه‌كان ده‌بێته‌ كاره‌سات بۆ عیراق، چونكه‌ پێموایه‌ عیراق ده‌توانێت ئاسایشی ناوخۆ بپارێزێت هه‌ر ته‌نها حكومه‌ت نیه‌، به‌ڵكو هێزه‌ سیاسییه‌ به‌شداربووه‌كانی پڕۆسه‌ی سیاسی كه‌ به‌شدارییان كردووه‌ له‌خه‌بات دژی دیكتاتۆریی و هه‌روه‌ها له‌ رووخاندنی رژێمی دیكتاتۆریشدا، ئاماده‌ن بۆ به‌رگرییكردن له‌عیراق و پاراستنی ئاسایشی ناوخۆی، بۆ نموونه‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ ئاماده‌یه‌ بۆ به‌رگریكردن له‌هه‌ر ناوچه‌یه‌ك كه‌ حكومه‌ت فه‌رمانی پێبكات بۆ پاراستنی قانوون و سه‌پاندنی ئاسایش و ئۆقره‌یی، له‌و باوه‌ڕه‌دام گه‌لیش ئاماده‌یه‌، شتێكی تر هه‌یه‌ پێموایه‌ بیانووی ئه‌وانه‌ نامێنێت كه‌ شه‌ڕی حكومه‌ت ده‌كه‌ن، واته‌ ئه‌و بیانووه‌شیان نامێنێت كه‌ گوایه‌ شه‌ڕی داگیركه‌رو ئه‌مریكاییه‌كان ده‌كه‌ن، ئه‌گه‌ر ئه‌مریكاییه‌كان پاشه‌كشه‌ بكه‌ن، ئه‌وانه‌ له‌گه‌لی عیراق و هێزه‌ نیشتمانییه‌كانی عیراق زیاتر شه‌ڕی كێ ده‌كه‌ن؟ بۆیه‌ ئه‌مه‌ش خاڵێكی به‌هێزه‌ بۆ حكومه‌تی فیدراڵی.
* ئه‌لعراقیه‌: ئێوه‌ ته‌نانه‌ت بوارتان نه‌هێشتووه‌ته‌وه‌ بۆ مانه‌وه‌ی مه‌شقپێكه‌ران به‌وجۆره‌ی كه‌ ئه‌مریكا داوای حه‌سانه‌یه‌كی دیاریكراوی كردبوو، ئه‌و مه‌شقپێكه‌ره‌ ده‌ڵێت ئه‌گه‌ر حه‌سانه‌ نه‌بێت هه‌ر كه‌سێك بێت ده‌توانێت بمگرێت، له‌كاتێكدا من هاتووم یارمه‌تیت بده‌م و مه‌شقت پێبكه‌م.
– سه‌رۆك مام جه‌لال: من له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌دا بووم حه‌سانه‌یان بدرێتێ، ره‌نگه‌ بزانیت، ئه‌گه‌ر نازانیت با نهێنییه‌كت پێبڵێم، لایه‌نی كوردستانی ده‌نگی دا به‌حه‌سانه‌دان به‌هێزه‌كانی ئه‌مریكا.
* ئه‌لعراقیه‌: هه‌موو ئه‌وانی تریش دژی بوون؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: هه‌موویان دژ نه‌بوون، یارییه‌كی سیاسیی زیره‌كانه‌ كرا، تاكه‌ لایه‌ن كه‌ مانه‌وه‌ی راگه‌یاند لایه‌نی كوردستانی بوو، تاكه‌ لایه‌نیش كه‌ دژایه‌تی راگه‌یاند سه‌درییه‌كان بوون، لایه‌نه‌كانی تریش هه‌ڵوێستی میانی و بێلایه‌نییان هه‌ڵبژاردو هه‌ڵوێستێكی ئاشكرایان وه‌رنه‌گرت.
* ئه‌لعراقیه‌: به‌ڵام سه‌یره‌ ئێستا زۆر سه‌ركرده‌كان ده‌ڵێن ئه‌و راپۆرتانه‌مان پێ نه‌گه‌یشتوه‌ كه‌ باس له‌ ئاماده‌یی هێزه‌كان ده‌كات یان نه‌مان بینوه‌ تا روانینی خۆمان بخه‌ینه‌ڕوو، دیاره‌ ئه‌مه‌ له‌دوای پاشه‌كشێی هێزه‌كانی ئه‌مریكاو دوای ئه‌وه‌ی كه‌ پاشه‌كشێ ده‌بێته‌ واقیع، هه‌ندێكیش ده‌ڵێن ئێمه‌ سه‌رۆك وه‌زیرمان سه‌رپشك كردووه‌ بۆ بڕیاردان، وه‌ك ئه‌وه‌ی ئه‌و بڕیاری دابێت حه‌سانه‌یان نه‌داتێ تا ئه‌گه‌ر خوانه‌خواسته‌ شتێكی خراپ روویدا بیهێنن به‌سه‌ر سه‌رۆك وه‌زیرو حكومه‌تدا یان هه‌ركه‌سێك ئه‌و بڕیاره‌ی داوه‌.
– سه‌رۆك مام جه‌لال: ده‌مه‌وێت به‌ راشكاوی پێت بڵێم، ئه‌وه‌ راست نیه‌ كه‌ ئه‌وان له‌و راپۆرتانه‌ ئاگادار نه‌كراون، من خۆم له‌ كۆبوونه‌وه‌ی سه‌ركرده‌ سیاسییه‌كاندا بۆ باسكردن.
* ئه‌لعراقیه‌: جه‌نابی سه‌رۆك ئه‌م قسه‌یه‌ بۆ مێژووه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌ڵێ من له‌به‌رده‌م ئێوه‌داو له‌ ته‌له‌فزیۆنه‌وه‌ رایده‌گه‌یه‌نم كه‌ بۆ سه‌ركرده‌ سیاسییه‌كانم باسكرد، ئه‌فسه‌رانی سوپای عیراق له‌ هێزه‌كانی هه‌وایی و ده‌ریایی و زه‌مینیی و زریپۆش ده‌یانه‌وێت مه‌شقپێكه‌رانی ئه‌مریكایی بمێننه‌وه‌، ده‌ڵێن ئێمه‌ به‌ته‌نها ناتوانین پارێزگاری سنوری ئاسمانی و ئاوی بكه‌ین و چه‌كه‌كان به‌كاربهێنین، ئه‌م قسه‌یه‌م كردووه‌و سه‌رۆك وه‌زیریش.
* ئه‌لعراقیه‌: به‌پێی راپۆرتی ره‌سمی؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌ڵێ به‌ راپۆرتی ره‌سمی و ئیمزاكراوی گه‌وره‌ ئه‌فسه‌ران، سه‌رۆك وه‌زیریش وتی من له‌لامه‌و كێ ده‌یه‌وێت با بفه‌رموێت ئه‌و راپۆرتانه‌ی پیشانده‌ده‌م و بیخوێنێته‌وه‌، كێش بڕوا ناكات ئه‌و راپۆرتانه‌ ئاماده‌ن و با بیان خوێنێته‌وه‌و له‌ناوه‌ڕۆكه‌كه‌ی تێده‌گات، ئه‌وه‌ش به‌ومانایه‌یه‌ كه‌ من و سه‌رۆك وه‌زیر راستی ئه‌و راپۆرتانه‌مان بۆ خه‌ڵك روونكردووه‌ته‌وه‌ كه‌ لای گه‌وره‌ ئه‌فسه‌رانی سوپای عیراقه‌و بۆمان هاتووه‌، ئیتر ئه‌وه‌ راست نیه‌ كه‌ ده‌وترێت ئاگادار نین، بۆ مه‌سه‌له‌ی سه‌رپشككردنی سه‌رۆك وه‌زیریش، ئه‌وه‌ ته‌كتیكێكی زیره‌كانه‌ بوو، دوای ئه‌وه‌ی كه‌ زانرا (هاوپه‌یمانی نیشتمانی) بڕیاریداوه‌ ئه‌مریكاییه‌كان نه‌مێننه‌وه‌، ئه‌وانی تر وتیان ئێمه‌ لایه‌نگری هه‌ر بڕیارێكین كه‌ سه‌رۆك وه‌زیر بیدات، سه‌رۆك وه‌زیریش وتی لایه‌نگرییم ده‌كه‌ن له‌هه‌موو شتێكدا، وتیان نا، ته‌نها لایه‌نگرییت ده‌كه‌ین له‌و گێچه‌ڵه‌دا، له‌ڕاستیدا ئه‌وه‌ هه‌ڵوێستی راسته‌قینه‌ی هێزه‌كان بوو، له‌و بڕوایه‌دام ئه‌وه‌ هه‌ڵسه‌نگاندنێكی راست نه‌بوو بۆ مانه‌وه‌ی مه‌شقپێكه‌رانی ئه‌مریكا له‌ عیراقدا.
* ئه‌لعراقیه‌: ئێستا هه‌ڵوێست چییه‌، چاره‌ چییه‌ بۆ مامه‌ڵه‌كردن له‌گه‌ڵ ئه‌م هه‌ڵوێسته‌دا، ئایا وڵات هه‌روا جێبهێڵرێت؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: نه‌خێر، یه‌كه‌م، سه‌رۆك وه‌زیر سه‌ردانی ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی ئه‌مریكا ده‌كات، له‌وێ هه‌وڵده‌دات ئه‌وه‌ به‌ده‌ستبهێنێت كه‌ مه‌شقپێكه‌ری ناسه‌ربازی له‌و كۆمپانیایانه‌ بێن كه‌ مامه‌ڵَه‌یان له‌گه‌ڵ ده‌كه‌ین، وه‌ك ئه‌وه‌یه‌ بێ حه‌سانه‌بن، یاخود بیرده‌كه‌ینه‌وه‌ یا رێكده‌كه‌وین له‌گه‌ڵ ئه‌مریكاییه‌كاندا عیراقی بنێرن بۆ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان بۆ مه‌شقپێكردنیان له‌سه‌ر ئه‌و چه‌كانه‌ی كه‌ ده‌یانكڕین، دوایی ئه‌وان بگه‌ڕێنه‌وه‌، مه‌شق به‌خه‌ڵكی تر بكه‌ن، یان له‌گه‌ڵ هه‌ندێك ده‌وڵه‌تی ئه‌وروپایی رێكده‌كه‌وین مه‌شق به‌عیراقییه‌كان بكه‌ن له‌سه‌ر ئه‌و چه‌كانه‌ی كه‌ له‌ئه‌مریكای ده‌كڕین، واته‌ حكومه‌ت به‌دوای چاره‌سه‌ردا ده‌گه‌ڕێت، جڵه‌وه‌كه‌ شل ناكات، له‌م بواره‌شدا من لایه‌نگری حكومه‌ت ده‌كه‌م.
* ئه‌لعراقیه‌: ئه‌مه‌ چاره‌سه‌ری به‌شێكه‌ له‌كێشه‌كان، ئه‌ی هێزه‌كانی ئه‌مریكا یارمه‌تییان نه‌ده‌داین له‌به‌ده‌ستهێنانی زانیاری ئیستخباراتی له‌باره‌ی تێرۆریستان و چاودێری سنوره‌كان و بیابانه‌كان و ناوچه‌كانی خۆرئاواو ناوچه‌كانی ترو له‌مه‌شقی چه‌ك، ئه‌م هه‌موو شته‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌لێكدانه‌وه‌ی خۆم، هه‌ڵسه‌نگاندنێكی راست نه‌كراوه‌ بۆ رۆڵی ئه‌مریكا، ئه‌مریكاییه‌كان هاتن و رزگاریان كردین له‌ دڕنده‌ترین دیكتاتۆری جیهان بێ ئه‌م هاتنه‌ ناوه‌وه‌ سه‌ربازییه‌ وه‌ك ده‌زانیت رووخاندنی سه‌دام حسێن رووینه‌ده‌دا ئه‌گه‌ر هاتنه‌ناوه‌وه‌ی سه‌ربازی ئه‌مریكا نه‌بوایه‌ نه‌مانده‌توانی له‌ رژێمی سه‌دام حسێن رزگاربین، وه‌ك له‌بیرته‌ شۆڕش له‌كوردستان و راپه‌ڕین له‌باشوورو هه‌وڵی كوده‌تا له‌سوپای عیراق هیچ كامیان نه‌یانتوانی سه‌دام حسێن له‌ده‌سه‌ڵات دووربخه‌نه‌وه‌.
هه‌ندێك كه‌س نكوڵی له‌و مه‌سه‌له‌یه‌ ده‌كه‌ن و به‌ ئه‌قڵیه‌تێك بیر ده‌كه‌نه‌وه‌ كه‌ خۆیان ناو ده‌نێن (مقاوه‌مه‌)و راستی ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ نازانن كه‌ بوونی ئه‌مریكا وه‌ك باستانكرد گرنگه‌، به‌ڵام ئێمه‌ رێككه‌وتنێكی ترمان هه‌یه‌ ئه‌ویش (چوارچێوه‌ی هاریكاری ستراتیژی)یه‌، به‌پێی ئه‌و رێككه‌وتنه‌ ده‌توانین سوود وه‌ربگرین له‌شاره‌زایی و زانیاریی ته‌كنه‌لۆژیای ئه‌مریكاو هه‌ڵوێسته‌ سیاسییه‌كانی له‌خزمه‌تكردنی عیراقدا.
* ئه‌لعراقیه‌: چۆن بوونی ئه‌مریكا له‌عیراقدا هه‌ڵده‌سه‌نگێنن له‌م ساڵانه‌دا له‌كاتی رووخانی رژێمه‌وه‌ تائێستا، نێگه‌تیڤه‌ یان پۆزه‌تیڤه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: یه‌كه‌م شت به‌بۆچوونی من سه‌ره‌تا بونیان ئیجابی بوو، چونكه‌ عیراقیان له‌ دیكتاتۆری رزگار كرد، هاوڕێیه‌كم هه‌یه‌ جاران گه‌وره‌ لێپرسراوێكی عه‌ره‌بی بوو كه‌ مه‌سه‌له‌ی ده‌ستوه‌ردانی بیانی له‌گه‌ڵ باسده‌كردم به‌ دزێو و ناشیرینی وه‌سفده‌كرد، كه‌چی چه‌ند رۆژێك له‌مه‌وبه‌ر گوێم لێبوو له‌ ته‌له‌فزیۆن داوای ده‌ستوه‌ردانی بیانی ده‌كرد له‌ سوریا بۆ رزگاركردنی ئه‌و وڵاته‌.
* ئه‌لعراقیه‌: كێ یه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: نا ئه‌وه‌ ناڵێم ئه‌وه‌ نهێنیه‌، ئه‌و هاوڕێیه‌كی كۆنمه‌، ئێستا له‌سه‌ر حوكم نیه‌ ئه‌گه‌ر گوێ له‌ رادیۆ بگریت ده‌زانیت كێیه‌، قسه‌ له‌من ده‌رمه‌هێنه‌، به‌هه‌رحاڵ ئه‌مریكاییه‌كان كه‌ هاتن هه‌ڵه‌ی زۆریان كرد هه‌ڵه‌ی یه‌كه‌میان: رازی نه‌بوون له‌سه‌ره‌تاوه‌ حكومه‌تێكی نیشتمانی عیراقی پێكبهێنرێت، ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌ بووه‌ جێی قسه‌كردنی زۆر له‌نێوان لایه‌نه‌كانی ئۆپۆزیسیۆنی عیراق و وه‌فدی ئه‌مریكاو به‌ریتانیا، ته‌نانه‌ت نوێنه‌ری به‌ریتانیا زۆر به‌ لوت به‌رزییه‌وه‌ قسه‌ی ده‌كرد، به‌ڕێز ئه‌حمه‌د چه‌له‌بی پێی وت، ته‌نانه‌ت (میس بیل)له‌ تۆ باشتر قسه‌ی ده‌كرد 50 تا 80 ساڵ له‌مه‌وبه‌ر (میس بیل) به‌شدارییكرد له‌پێكهێنانی حكومه‌تی عیراقد كه‌چی ئێستا تۆ دژی حكومه‌تی عیراقیت.، هه‌ڵه‌ی دووه‌میان ئه‌وه‌بوو كه‌ مه‌سه‌له‌كه‌یان برده‌ ئه‌نجومه‌نی ئاسایش و له‌ رزگاركردنه‌وه‌ كردیانه‌ داگیركردن تا مافی داگیركاری بۆ خۆیان مسۆگه‌ر بكه‌ن، هه‌ڵه‌ی تریشیان هه‌یه‌ له‌پێكهێنانی پۆلیس و سوپادا، به‌شێوه‌یه‌كی گشتی هه‌ڵوێسته‌كه‌ به‌ئیجابی هه‌ڵده‌سه‌نگێنم، رزگاركردنی عیراق له‌ دیكتاتۆری هه‌نگاوێكی گرنگ بوو كاریگه‌ریشی له‌سه‌ر جیهانی عه‌ره‌بی ئێستاو داهاتووش زۆر گه‌وره‌ ده‌بێت، به‌بڕوای من كاردانه‌وه‌ی ئه‌م عیراقه‌ دیموكرات و فیدراڵه‌ سه‌ربه‌خۆیه‌ كاریگه‌ری ئیجابی ده‌بێت له‌سه‌ر هه‌ڵوێستی عه‌ره‌بی و ئیسلامی وناوچه‌ی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست هه‌مووی به‌گشتی.
* ئه‌لعراقیه‌: بابچینه‌ سه‌ر مه‌سه‌له‌یه‌كی تر، سه‌رۆكی به‌ڕێز قسه‌یه‌كی كۆن و نوێ هه‌یه‌و نوێ ده‌بێته‌وه‌ له‌سه‌ر ده‌وڵه‌تی كوردی و، دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردی روانینتان چییه‌؟!
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌ڵی زۆر به‌ راشكاوی روانینی خۆمت پێده‌ڵێم، من له‌مناڵییه‌وه‌ چوومه‌ته‌ ریزه‌كانی بزوتنه‌وه‌ی دیموكراتی رزگاریخوازی كوردییه‌وه‌، بڕوام وایه‌ داخوازییه‌ نه‌ته‌وه‌یی و نیشتمانییه‌ ره‌واكه‌ی گه‌لی كورد ته‌نها له‌چوارچێوه‌ی عیراقێكی دیموكراسی فیدراڵی سه‌ربه‌خۆدا به‌دیدێت، سه‌رده‌مێك به‌ر له‌ رووخاندنی پادشایه‌تی داوای رووخاندنی سیستمی پادشایه‌تیمان ده‌كرد، ئێمه‌ له‌سه‌ره‌تای دامه‌زراندنی یه‌كێتیی نیشتمانیی كوردستاندا دروشمی مافی چاره‌ی خۆنوسینمان به‌رز كردبووه‌وه‌، ده‌زانیت مافی چاره‌ی خۆنووسین مانای جیاجیای هه‌یه‌، سه‌باره‌ت به‌ مه‌سه‌له‌ی ده‌وڵه‌تی كوردی سه‌ربه‌خۆ، پێموایه‌ ئه‌و دروشمه‌ له‌ئێستادا جێی به‌دیهاتن نابێت، ده‌مه‌وێت راشكاو بم له‌گه‌ڵتدا، له‌به‌رئه‌وه‌ رێگه‌م بده‌ به‌ته‌واوی روانینی خۆم بڵێم زۆرجار گفتوگۆ ده‌كه‌م له‌گه‌ڵ گه‌نجه‌ به‌په‌رۆشه‌كاندا، گریمان په‌رله‌مانی كوردستان سه‌ربه‌خۆی راگه‌یاند، ئێران و توركیاو سوریاو عیراقیش جه‌نگیان دژی رانه‌گه‌یاند، ته‌نها بایكۆتیان كردو سنوره‌كانیان لێ داخست، ئه‌م ده‌وڵه‌ته‌ چۆن ده‌ژی؟ چۆن هاورده‌و هه‌نارده‌ ده‌كات؟ چۆن مامه‌ڵه‌ی بازرگانی و سیاسی ده‌كات له‌گه‌ڵ جیهانی ده‌ره‌وه‌دا؟ كه‌واته‌ واقیعی ئێستا ده‌یسه‌پێنێت به‌سه‌رماندا كه‌ عیراقی یه‌كێتی خوازو دیموكراسی بین، ئه‌وه‌ بۆ كورد ده‌ستكه‌وته‌، سه‌رباری ئه‌وه‌ش ئه‌م سه‌رده‌مه‌ سه‌رده‌می یه‌كگرتن و یه‌كێتی له‌ناو گه‌لاندا سه‌یری ئه‌وروپا بكه‌ به‌ره‌و چی ده‌ڕوات؟
* ئه‌لعراقیه‌: یه‌كێتیی؟
_ سه‌رۆك مام جه‌لال: هه‌روه‌ها ئه‌مریكای لاتین و وڵاتانی ئاسیا، وڵاته‌ گه‌وره‌كان لێك نزیكده‌بنه‌وه‌، ئه‌م سه‌رده‌مه‌ سه‌رده‌می قه‌واره‌ گه‌وره‌كانه‌، به‌بڕوای من به‌رژه‌وه‌ندی كورد كه‌ بۆی په‌رۆشم له‌ یه‌كێتیی ئاره‌زومه‌ندانه‌دایه‌ له‌گه‌ڵ عیراقدا، ئه‌وه‌ش خزمه‌تی ئێستاو ئاینده‌ی ده‌كات، بۆیه‌ من له‌و بڕوایه‌دام شێوازی په‌یوه‌ندی فیدراڵی بۆ كوردستان له‌چوارچێوه‌ی عیراقدا ئامانجه‌كانی گه‌لی كورد به‌دیده‌هێنێت، له‌وه‌ زیاتریش ده‌ڵێم كه‌ 95% ی كورد ده‌نگی به‌ده‌ستوری عیراق دا، ده‌ستووری عیراقیش فیدراڵییه‌ واته‌ 95% ی كورد یه‌كێتی ئاره‌زومه‌ندانه‌یان به‌باشترزانی له‌جیابوونه‌وه‌ له‌گه‌لی عه‌ره‌بی له‌ عیراقدا، بۆیه‌ روانینی من له‌مباره‌یه‌وه‌ رۆشنه‌، نازانم پاشه‌ڕۆژ دوای 20 یان 50 ساڵی تر رووداوه‌كانی خۆرهه‌ڵاتی ناوه‌ڕاست چۆن ده‌بن چۆن ده‌گۆڕێن، ناتوانم پێشبینیی بكه‌م، به‌ڵام بۆ داهاتووی نزیك له‌و بڕوایه‌دام چاره‌سه‌ر چوارچێوه‌ی عیراقێكی دیموكراسییه‌ كه‌ گه‌لی كورد شانبه‌شانی برایانی تری گه‌لی عیراقی به‌ مافه‌كانی شاد بێت.
* ئه‌لعراقیه‌: بۆچی كه‌ قه‌یرانێك دروستده‌بێت له‌ كوردستاندا یا هه‌ڵبژاردن نزیكده‌بێته‌وه‌ یاخود له‌به‌ر هه‌ر هۆیه‌ك بێت ئه‌م بانگهێشته‌ سه‌رهه‌ڵده‌دات؟ ئایا هه‌ندێك مه‌به‌ستیانه‌ قه‌یرانه‌كان هه‌نارده‌ بكه‌ن؟
_ سه‌رۆك مام جه‌لال: له‌و بڕوایه‌دام ئه‌وانه‌ی كه‌ ئه‌مه‌ ده‌ڵێن هه‌ندێكیان كوردی توندڕه‌ون، توندڕه‌ویش له‌هه‌موو جیهاندا هه‌یه‌، هه‌ندێكیشیان له‌حكومه‌تی ئێستا رازی نین له‌ كوردستان، هه‌موو شتێك ده‌كه‌ن به‌بیانوو، په‌نا بۆ هه‌موو شتێك ده‌به‌ن، به‌شێكیشیان پێیان وایه‌ كاتی ئه‌وه‌ هاتووه‌ داوای ده‌وڵه‌تی كوردی بكات و جه‌ماوه‌ر به‌ده‌ستبهێنێت له‌ناو گه‌لدا، به‌تایبه‌تی ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ئه‌وروپا گه‌ڕاونه‌ته‌وه‌، ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ئه‌وروپا ژیاون ده‌بینن ژماره‌ی وڵاتانی ئه‌ندامی نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتووه‌كان گه‌یشتووه‌ته‌ 190 بۆچی كورد له‌ناو ئه‌و ژماره‌یه‌دا نه‌بێت، من خۆم بڕوام وایه‌ كه‌ گه‌لی كورد به‌ده‌نگدانی به‌ده‌ستوری عیراق یه‌كێتی ئاره‌زوومه‌ندانه‌ی ده‌وێت.
* ئه‌لعراقیه‌: جه‌نابی سه‌رۆك لێره‌دا بابه‌تێكی تر له‌ئارادایه‌ كه‌ هێزه‌ سیاسییه‌كان بێزار ده‌كات به‌تایبه‌تی حكومه‌تی فیدراڵی، ئه‌ویش گرێ به‌سته‌كانی نه‌وتی هه‌رێمه‌، هه‌ندێك پێیان وایه‌ ئه‌وه‌ ده‌رچوونه‌ له‌ ده‌ستور، كوردستانیش ده‌ڵێت نه‌خێر ئه‌وه‌ له‌چوارچێوه‌ی ده‌ستوور یان رێككه‌وتنه‌كاندایه‌، راستییه‌كه‌ له‌كوێ دایه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: یه‌كه‌م پێویسته‌ هه‌مووان ئه‌وه‌ بسه‌لمێنین كه‌ ده‌ستوری عیراق له‌ ماده‌ی 112 دیاریكردووه‌ نه‌وت سامانێكی نیشتمانییه‌و نه‌وت له‌هه‌ر شوێنێكدا بێت بۆ عیراقییه‌كان هه‌موویانه‌ چ له‌كه‌ركوك، سلێمانی، به‌سڕه‌ یاخود عه‌مماره‌ بێت نه‌وتی عیراقه‌ ده‌بێت داهاته‌كه‌ی بچێته‌ بودجه‌ی ناوه‌نده‌وه‌ له‌ به‌غداد و به‌پێی ده‌ستور به‌شێوه‌یه‌كی عادیلانه‌ له‌نێوان هه‌رێمه‌كان یان له‌نێوان پارێزگاكاندا دابه‌شده‌كرێت، چه‌ند خاڵێك هه‌یه‌ ده‌مه‌وێت دیاری بكه‌م، خاڵی یه‌كه‌م ئه‌وه‌یه‌ كه‌ وه‌زیری نه‌وت به‌تایبه‌تی د.شه‌هرستانی داهێنانی كردووه‌ له‌مه‌سه‌له‌ی رێككه‌وتن له‌گه‌ڵ كۆمپانیا بیانییه‌كاندا بۆ یه‌كه‌مینجار گرێبه‌ستی خزمه‌تكردنی به‌سه‌ریاندا سه‌پاندوه‌ نه‌ك شه‌راكه‌ت، ئه‌وه‌ش هه‌نگاوێكی باشه‌ بۆ به‌ڕێز شه‌هرستانی تۆمار ده‌كرێت، دووه‌میان رێككه‌وتنێكی ژه‌نتیلمانی هه‌یه‌ له‌نێوان حكومه‌تی هه‌رێم و حكومه‌تی ناوه‌ندی كه‌ رێگه‌ ده‌دات تا په‌سه‌ندكردنی قانونی نه‌وت و گاز له‌ په‌رله‌مان حكومه‌تی هه‌رێم گرێبه‌ست ئیمزا بكات، تائێستا قانونه‌كه‌ په‌سه‌ند نه‌كراوه‌ بۆیه‌ تا په‌سه‌ندكردنی قانونه‌كه‌ حكومه‌تی هه‌رێم بۆی هه‌یه‌ رێكه‌وتن بكات، به‌ڵام دوای په‌سه‌ندكردنی قانونه‌كه‌ حكومه‌تی هه‌رێم بۆی نیه‌ بێ ره‌زامه‌ندی ناوه‌ند هیچ رێككه‌وتنێكی نه‌وت بكات، به‌پێی بڕگه‌ی (ب) له‌ مادده‌ی 112 ی ده‌ستوور ستراتیژی نه‌وت له‌و ناوچانه‌ی تازه‌ ده‌رده‌هێنرێت یان ده‌دۆزرێته‌وه‌ ده‌بێت رێككه‌وتنه‌كان له‌نێوان حكومه‌تی ناوه‌ندو حكومه‌تی هه‌رێم و پارێزگاكان بێت هیچ لایه‌ك به‌ تاكڕه‌وه‌ی نابێت به‌كاریبهێنن، هه‌ندێكجار ناكۆكی دروستده‌بێت له‌سه‌ر خاڵێك، نابێت تاكڕه‌وی بكرێت ده‌بێت رێككه‌وتن و پێكه‌وه‌ گونجاندنێك هه‌بێت به‌بێ تاكڕه‌وی.
من به‌ش به‌حاڵی خۆم به‌ر له‌وه‌ی ئه‌و رێككه‌وتنه‌ جه‌نته‌ڵمانییه‌ ببینم كه‌ د.رۆژ نوری شاوه‌یس وێنه‌یه‌كی دامێ له‌گه‌ڵ به‌ڕێز مالكی دا نامه‌یه‌كمان بۆ كاك مه‌سعود نوسی تێڕوانینی به‌ڕێز مالكیم خستبووه‌ڕوو، به‌ڵام دوای سه‌یركردنی رێككه‌وتنه‌كه‌ بۆم ده‌ركه‌وت رێگه‌ ده‌درێت به‌حكومه‌تی هه‌رێم رێككه‌وتن بكات.
* ئه‌لعراقیه‌: بابه‌تێكی تر هه‌یه‌ په‌یوه‌سته‌ به‌هه‌رێمه‌وه‌، ئه‌ویش بۆردمانی توركیاو ئێرانه‌ بۆ سه‌ر سنوره‌كانی كوردستان، هاوكات تۆمه‌تباركردنی ئێران و توركیایه‌ به‌ داڵده‌دانی چه‌كدارو حزبه‌ نه‌یاره‌كانیان؟ بیستیشمان له‌هه‌فته‌كانی رابردوودا توركه‌كان پڕۆژه‌یه‌كی 15 یان 18 خاڵییان پێشكه‌شكردووه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی ئه‌و مه‌سه‌له‌یه‌، به‌ڵام هه‌رێم ئه‌و پڕۆژه‌یه‌ی ره‌تكردووه‌ته‌وه‌، چونكه‌ هه‌ندێك مه‌سه‌له‌ی سه‌روه‌ری و شتی له‌و بابه‌ته‌ی تیادایه‌، ده‌توانیت ئه‌وه‌مان بۆ روونبكه‌یته‌وه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌ڵی، یه‌كه‌میان له‌ راستیدا بۆردومانكردنی ناوچه‌ سنورییه‌كان له‌لایه‌ن ئه‌و دوو ده‌وڵه‌ته‌وه‌ سه‌رپێچی قانوونی نێوده‌وڵه‌تییه‌و سه‌ربه‌خۆیی عیراق و سه‌روه‌رییه‌كه‌ی پێشێل ده‌كات، له‌پاڵ ئه‌وه‌دا راستییه‌كی تر هه‌یه‌، ئه‌ویش ئه‌وه‌یه‌ كه‌ هێزی كوردی ئێرانی و توركی له‌سه‌ر خاكی عیراق جێگیرن و له‌خاكی عیراقه‌وه‌ ده‌چن توندوتیژی له‌ناو خاكی هه‌ردوو ده‌وڵه‌تدا ده‌كه‌ن، ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ش به‌ بۆردومانكردنی ئه‌و ناوچانه‌ وه‌ڵامیان ده‌داته‌وه‌، به‌داخه‌وه‌ هه‌ندێكجار ده‌كرێنه‌ سه‌ر گونده‌ بێوه‌یه‌كان و خه‌ڵكی بێ دیفاع نه‌ك ناوجه‌رگه‌ی شۆڕشڤانانی كوردی ئێرانی و توركی، ئێمه‌ لای خۆمانه‌وه‌ زۆر هه‌وڵمانداوه‌ هێزه‌ چه‌كداره‌كانی كوردی ئێران و توركیا قایل بكه‌ین كه‌ ئه‌م سه‌رده‌مه‌ سه‌رده‌می خه‌باتی چه‌كدار نیه‌، ئه‌م سه‌رده‌مه‌ سه‌رده‌می گیڤاراو ماوتسی تۆنگ و هۆشیمینه‌ نیه‌، سه‌رده‌می خه‌باتی پارله‌مانی و جه‌ماهیری و میدیاییه‌، سه‌رده‌می خه‌باتی سیاسی و دیپلۆماتییه‌ به‌تایبه‌تی له‌توركیادا بواری خه‌باتی پارله‌مانی و سیاسی هه‌یه‌، ئێمه‌ داوامان له‌وانه‌ كرد كه‌ له‌چیاكانی قه‌ندیلن ده‌ستبه‌رداری كاری چه‌كداری ببن و كاری سیاسی بگرنه‌به‌ر.
نهێنییه‌كت بۆ باسده‌كه‌م.. ئه‌وان رایان سپاردین و وتیان باشه‌ تێڕوانینه‌كه‌ی ئێوه‌ په‌سه‌ند ده‌كه‌ین و ئاماده‌ین چه‌ك دابنێین به‌ دوو مه‌رج.. مه‌رجی یه‌كه‌م ده‌ركردنی لێبوردنی گشتییه‌ بۆمان، وتیان كاتێك سه‌رۆك وه‌زیری توركیا داوامان لێده‌كات له‌چیاكان بێینه‌ خواره‌وه‌و رووبكه‌ینه‌ شاره‌كان ده‌مان نێرنه‌وه‌ بۆ ماڵه‌كانمان یان بۆ به‌ندیخانه‌، ئه‌گه‌ر ره‌وانه‌ی به‌ندیخانه‌مان ده‌كه‌ن ئه‌وا له‌چیاكان نایه‌ینه‌ خواره‌وه‌، به‌ڵام ئه‌گه‌ر لێبوردنی گشتییمان بۆ ده‌ربكه‌ن ئه‌وا ئێمه‌ ئاماده‌ین ئه‌و داوایه‌ جێبه‌جێبكه‌ین، ئه‌مه‌ داوای یه‌كه‌میان، دووه‌مین داوایان له‌باره‌ی ده‌ستوور بوو، وتیان با له‌ده‌ستوری نوێی توركیادا ده‌قێك هه‌بێت كه‌ بڵێت توركیا هه‌مووی تورك نیه‌، به‌ڵكو گه‌لی توركیا له‌نه‌ته‌وه‌ی جیا پێكدێت ئاماژه‌یه‌ك بكات بۆ ئه‌وه‌ی كه‌ توركیا هه‌مووی تورك نیه‌، ئه‌گه‌ر به‌ ساده‌یی و سوكیش بێت، وتیان بۆ نموونه‌ ئێمه‌ پارله‌مانتارێكی به‌ناوبانگمان هه‌یه‌ ناوی (له‌یلا زانا)، ئه‌مجاره‌ ژیرانه‌ هه‌ڵسوكه‌وتی كرد، كاتێك له‌پارله‌مان سوێندی خوارد وتی “سوێند به‌گه‌لی توركیای مه‌زن ده‌خۆم”، چونكه‌ گه‌لی توركیا جیاوازه‌ له‌گه‌لی تورك، خۆی ده‌بێت بڵێ سوێند به‌گه‌لی تورك ده‌خۆم، ئه‌و په‌یامه‌یان پێ راسپاردم، منیش گه‌یاندمه‌ به‌ڕێز ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگان، ئه‌ویش به‌ڵێنی دا لێی بكۆڵێته‌وه‌، وتی من موسڵمانم ئیسلامیش جیاوازی ناكات له‌نێوان نه‌ته‌وه‌كاندا، منیش ئه‌م ئایه‌ته‌ پیرۆزه‌م بۆ خوێنده‌وه‌ “یاایها الناس انا خلقناكم من ژكر وانپی وجعلناكم شعوب وقبائل لتعارفوا ان اكرمكم عند الله اتقاكم”.
ده‌رباره‌ی لێبوردنی گشتی، وتی لێبوردنی گشتی كێشه‌ی تیادایه‌، ده‌بێت زه‌مینه‌ی بۆ سازبكرێت، منیش وتم جه‌نابی سه‌رۆك وه‌زیر فه‌رموت كه‌ پیاوێكی موسڵمانیت، موسڵمانیش ده‌بێت له‌گه‌ڵ ره‌وشتی محه‌مه‌د پێغه‌مبه‌ر (د.خ) یه‌ك بگرێته‌وه‌، كاتێك پێغه‌مبه‌ر فه‌تحی مه‌ككه‌ی كرد، وتی “بڕۆن هه‌مووتان ئازادن ئه‌وه‌یشی بچێته‌ ماڵی ئه‌بوسوفیان پارێزراوه‌”، ژنه‌كه‌ی ئه‌بو سوفیان خوێنی هه‌مزه‌ی مامی پێغه‌مبه‌ری خوارده‌وه‌، وتم پێویسته‌ تۆ رێچكه‌ی په‌یامبه‌ری مه‌زن بگریت، وتی ئه‌وه‌ راسته‌ به‌ڵام من پێغه‌مبه‌ر محه‌مه‌د نیم، من ره‌جه‌ب ته‌یب ئه‌ردۆگانم.
به‌هه‌رحاڵ ئه‌وه‌ هه‌وڵێك بوو، سه‌رۆك مه‌سعود بارزانییش له‌سه‌ر هه‌مان مه‌سه‌له‌ به‌رده‌وام بوو، هیچ 18 به‌ندێكی سه‌پێنراوێش به‌سه‌رماندا له‌ ئارادانیه‌، به‌ڵام ئه‌مانه‌ هه‌مووی دروستكراوی میدیا نابه‌رپرسیاره‌كانن، به‌پێچه‌وانه‌وه‌ لێكتێگه‌یشتنی زۆرباش هه‌بووه‌ له‌نێوان سه‌رۆك مه‌سعود بارزانی و برایانی تورك و له‌نێوان د.به‌رهه‌م ساڵح و سه‌رۆك وه‌زیری توركیادا، رێككه‌وتنێكیش هه‌یه‌ بۆ پێویستی دۆزینه‌وه‌ی رێگه‌چاره‌ی سیاسی ئه‌م مه‌سه‌له‌یه‌، ئێمه‌ یارمه‌تی په‌كه‌كه‌ ناده‌ین له‌كاری چه‌كدارانه‌یاندا دژی توركیا تێڕوانینیشمان ئاشكراو راشكاوانه‌یه‌ ده‌بێت په‌كه‌كه‌ كۆتایی بهێنێت به‌ كاری چه‌كداری، چونكه‌ سه‌رده‌مه‌كه‌ سه‌رده‌می خه‌باتی چه‌كدار نیه‌، له‌توركیاش خه‌باتی سیاسی له‌باره‌، سه‌رۆك مه‌سعود وتوێژی كردووه‌ له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌ با چاوه‌ڕێ بكه‌ین و تۆزێك دان به‌خۆدا بگرین، ده‌رباره‌ی ئێرانیش هه‌وڵمانداوه‌ بۆ چاره‌كردنی كێشه‌ی نێوان پژاك و ئێران، بژاك كاری له‌ناو ئێراندا ده‌كرد به‌هۆی ئێمه‌وه‌ رێككه‌وتن كرا كه‌ ده‌ستبه‌رداری كاری چه‌كداری ببن له‌ناو ئێراندا حكومه‌تی ئێرانیش كۆتایی بهێنێت به‌هێرشه‌ سه‌ربازییه‌كانی بۆ راوه‌دونانیان له‌ده‌ره‌وه‌ی سنوره‌كانی ئێران، له‌وه‌شدا سه‌ركه‌وتوو بووین و دوای ئه‌وه‌ بۆردومانی سنوره‌كان وه‌ستان.
* ئه‌لعراقیه‌: كه‌واته‌ پێده‌چێت له‌گه‌ڵ لایه‌نی ئێرانیدا سه‌ركه‌وتنتان به‌ده‌ستهێنابێت، به‌ڵام له‌لایه‌نی توركیی دا به‌وه‌ سه‌ركه‌وتوو بووبن كه‌ په‌كه‌تان قایل كردبێت چه‌ك دابنێت، به‌ڵام سه‌ركه‌توو نه‌بوون توركیا قایل بكه‌ن بۆردمان رابگرێت.
– سه‌رۆك مام جه‌لال: هیوادارین له‌وێش سه‌ركه‌وتوو بین له‌نیوه‌یدا سه‌ركه‌وتوین نیوه‌كه‌ی تری ماوه‌.

* ئه‌لعراقیه‌: با بچینه‌ سه‌ر بابه‌ته‌كانی تر كه‌ به‌لای هاووڵاتیانی عیراقه‌وه‌ گرنگن، میوانداری خێزانی قه‌زافی و ئه‌سه‌د له‌ كوردستان، تا چه‌ند راسته‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: راست نیه‌، من لای خۆمه‌وه‌ هیچ په‌یوه‌ندییه‌كم له‌وباره‌یه‌وه‌ هه‌رگیز پێوه‌ نه‌كراوه‌.
* ئه‌لعراقیه‌: هیچ كه‌سێكی ده‌وڵه‌تی عیراقیش؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: له‌ ده‌وڵه‌تی عیراق نازانم، به‌ڵام به‌ش به‌حاڵی خۆم كه‌ هه‌واڵه‌كه‌م به‌ناوه‌وه‌ بڵاوكراوه‌ته‌وه‌ سه‌رله‌به‌ری ئه‌و بابه‌ته‌ ره‌تده‌كه‌مه‌وه‌و كه‌س په‌یوه‌ندی پێوه‌م نه‌كردوم، ئه‌وه‌ی كه‌ هه‌یه‌ یه‌كێك له‌ برایانی لیبیایی سه‌ردانی كردم له‌ سلێمانی و نامه‌یه‌كی له‌ به‌ڕێز مسته‌فای سه‌رۆكی كاتی لیبیاوه‌ پێ بوو داوای لێبوردنی كردبوو بۆ هه‌موو لیبیاییه‌ حوكمدراوه‌كان له‌ عیراق كه‌ پێنجیان حوكمی ئیعدام و ئه‌وانی تریش حوكمی جیاجیا درابوون، منیش رێزم گرت و بۆم روونكرده‌وه‌، یه‌كه‌م من ده‌سه‌ڵاتی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی حوكمه‌كانم نیه‌ سه‌رۆك وه‌زیریش به‌هه‌مانشێوه‌ ده‌سه‌ڵاتی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی حوكمی نیه‌، حوكمی ئیعدامیش ته‌نها به‌بڕیاری پارله‌مان هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌، ئه‌وانه‌ش كه‌ هاتوون بۆ عیراق بۆ بازرگانی و گه‌شتیاریی یا سه‌ردانی هۆڕو چیاكان نه‌هاتوون، به‌ڵكو هاتوون بۆ تاوان، ئازادكردنیشیان پێویستی به‌ رازیبوونی حكومه‌ت و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندیداره‌كانه‌، ده‌بێت قه‌واره‌ی مه‌سه‌له‌كانیشیان بزانرێت، هاوسۆزیم نیشاندا بۆ ئه‌وانه‌ی كه‌ تاوانێكی وایان نه‌كردوه‌ تا ئازادببن.
* ئه‌لعراقیه‌: وه‌ك ده‌وترێت هه‌وڵی ئازادكردنی تونسییه‌ گیراوه‌كانیش ده‌ده‌یت؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: هیچ كه‌سێكی تونسی په‌یوه‌ندی پێوه‌ نه‌كردووم ته‌نها لیبیاییه‌كان په‌یوه‌ندییان كردووه‌، ئه‌و براده‌ره‌شی كه‌ هاتبوو پزیشكه‌و له‌ ئه‌ستانبول ده‌ژی و نامه‌یه‌كی له‌ به‌ڕێز مسته‌فاوه‌ هێنابوو.
* ئه‌لعراقیه‌: به‌هاری عه‌ره‌بی و ئه‌وه‌ی له‌ ناوچه‌كه‌مان ده‌گوزه‌رێت، پێده‌چێت به‌جۆرێك له‌جۆره‌كان هه‌ڵوێستی ره‌سمی رۆشن نه‌بێت، روانینی ئێوه‌ بۆ به‌هاری عه‌ره‌بی به‌شێوه‌یه‌كی گشتی چیه‌، به‌تایبه‌ت كه‌ هه‌ندێكجار ترسێك هه‌یه‌ توندڕه‌وه‌كان یا ئیسلامییه‌كان بێنه‌ سه‌ر حوكم، ده‌شمه‌وێت هه‌ڵوێستان دیاریبكه‌ن له‌باره‌ی سوریاو ئه‌وه‌ی ئێستا له‌ سوریا ده‌گوزه‌رێت؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: یه‌كه‌م ئه‌وه‌ی په‌یوه‌سته‌ به‌ به‌هاری عه‌ره‌بییه‌وه‌و، ئه‌وه‌ی له‌ ناوچه‌كه‌مان ده‌گوزه‌رێت، عیراق له‌چه‌ندین بۆنه‌دا ئاشكرایكردووه‌، ئێمه‌ به‌شێوه‌یه‌كی گشتی پێشوازیده‌كه‌ین له‌به‌هاری عه‌ره‌بی. له‌ڕووی پره‌نسیبه‌وه‌ لایه‌نگری خه‌باتی گه‌لانی عه‌ره‌بی ده‌كه‌ین له‌پێناوی دیموكراسی و مافه‌كانی مرۆڤ و حكومه‌تی مه‌ده‌نی پارله‌مانی ده‌ستوری، ئێمه‌ نه‌یاری ده‌ستوه‌ردانی چه‌كدارانه‌ی خۆرئاواین له‌ كاروباری ناوخۆ، له‌و بڕوایه‌داین ده‌ستپێشخه‌ری عه‌ره‌بی ده‌كرێت ببێته‌ بنه‌مایه‌كی باش بۆ چاره‌كردنی مه‌سه‌له‌كانی سوریا
* ئه‌لعراقیه‌: له‌ سوریا؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌ڵێ له‌ سوریا، ئێمه‌ هه‌وڵی زۆرماندا بۆ سه‌رخستنی ده‌ستپێشخه‌ری عه‌ره‌بی له‌ئاست كێشه‌ی سوریادا، دیاره‌ ئێمه‌ لایه‌نگری كاری سیاسی ئاشتی ده‌كه‌ین له‌پێناوی دیموكراسی و حكومه‌تێكی مه‌ده‌نی ده‌ستوری له‌ سوریا، لایه‌نگری كاركردن له‌پێناوی چاكسازییه‌كان ده‌كه‌ین كه‌ گه‌لی سوریا ده‌یه‌وێت، له‌تۆو رای گشتیشی ناشارمه‌وه‌ ئێمه‌ دوودڵین له‌ ئه‌ڵته‌رناتیڤه‌كه‌، ئێستا ئه‌ڵته‌رناتیڤه‌كه‌ی تونس باش بوو هه‌ڵبژاردنی ئازاد كرا هێزی جیاجیا سه‌ركه‌وتن و هاوپه‌یمانییه‌ك له‌نێوان ئیسلامی و عه‌لمانییه‌كاندا پێكهات، پۆستی هه‌ر سێ سه‌رۆكایه‌تییه‌كه‌ دابه‌شكرا، ئێمه‌ له‌عیراق پێشوازی لێده‌كه‌ین، به‌ڵام نایشارینه‌وه‌ له‌لایه‌نی توندڕه‌و ده‌ترسین كه‌ جێی كۆنه‌كه‌ بگرێته‌وه‌.
* ئه‌لعراقیه‌: له‌ چی ده‌ترسن؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: ده‌ترسین ئه‌گه‌ر هێزێكی توندڕه‌و بێت و دوژمنایه‌تی دیموكراسی بكات و دوژمنایه‌تی عیراقی دیموكراسی و ناوه‌ڕۆكی راسته‌قینه‌ی به‌هاری عه‌ره‌بی بكات.
* ئه‌لعراقیه‌: جه‌نابی سه‌رۆك روانینی هه‌مووان له‌ عیراق ئه‌وه‌یه‌ رژێمی سوریا دوژمنایه‌تی دیموكراسی ده‌كات، پیشتر تۆمه‌ته‌كان ئه‌وه‌بوون كه‌ ئه‌وان تێرۆریست و ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژكراو ره‌وانه‌ی عیراق ده‌كه‌ن! ئایا ئه‌وه‌ی كه‌ دێت له‌وانی پێشتریان خراپتر ده‌بن؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: برا سه‌یر بكه‌، به‌ش به‌حاڵی خۆم له‌ژیانی سیاسیمدا ئه‌زمونێكی تاڵم هه‌یه‌، كاتێك شه‌ڕی رژێمی عه‌بدولكه‌ریم قاسممان كرد، بیرمان له‌ ئه‌ڵته‌رناتیڤ نه‌كرده‌وه‌، ئه‌نجامه‌كه‌ی چی بوو، بزوتنه‌وه‌ی شوباتی ره‌ش بوو كه‌ نه‌گبه‌تی و كاره‌ساتی بۆ گه‌لی عیراق هێنا، بۆیه‌ ده‌بێت وریا بین، ئێمه‌ دژی دیكتاتۆرین له‌هه‌ر وڵاتێكی عه‌ره‌بیدا بێت، لایه‌نگری مافی گه‌لانی عه‌ره‌بی ده‌كه‌ین له‌ دیموكراسی و، ژیانی سیاسی و پارله‌مانی و ئازادی رۆژنامه‌گه‌ری، له‌پاڵ ئه‌وه‌دا دژی ده‌ستوه‌ردانی سه‌ربازی ده‌ره‌كیین، ماوه‌یه‌ك له‌مه‌وبه‌ر ده‌ستوه‌ردانی توركیامان بیست، وتمان ئه‌مه‌ جێی مه‌ترسییه‌، چی لێده‌كه‌وێته‌وه‌، ئێمه‌ نكوڵی له‌مافی گه‌لی سوریا ناكه‌ین بۆ به‌ده‌ستهێنانی مافه‌كانی و ئازادییه‌ دیموكراسییه‌كانی، ئه‌و روانینه‌ی خۆشمان خستووه‌ته‌ڕوو چ له‌ نامه‌ تایبه‌تییه‌كانی نێوانماندا یا له‌ لێدوانه‌كانی به‌ڕێز عه‌لی له‌ حكومه‌تی عیراق (عه‌لی ده‌باغ) یا لێدوانه‌كانی به‌ڕێز مالكی و وه‌زیری ده‌ره‌وه‌ بێت، ئێمه‌ به‌ناوی عیراقه‌وه‌ وتومانه‌ له‌گه‌ڵ جێبه‌جێبوونی داواكارییه‌ دیموكراسییه‌كانی گه‌لی سوریاداین، به‌ڵام له‌گه‌ڵ ده‌ستوه‌ردانی سه‌ربازی بیانی یا توركیدا نین له‌ سوریادا.
* ئه‌لعراقیه‌: جه‌نابی سه‌رۆك دوایین پرسیار، ئێمه‌ به‌ره‌و كوێ ده‌ڕۆین، ئایا گۆڕانكاری مێژووی گرنگ و قۆناغێكی مێژوویی رێك و ره‌وانمان له‌پێشه‌ له‌ئاستی ناوخۆو ده‌ره‌وه‌ش، ئێمه‌ به‌ره‌و كوێ ده‌ڕۆین به‌ره‌و خراپتر یان باشتر؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: به‌ڵێ، به‌ راشكاوی روانینی خۆمت پێ ده‌ڵێم، دوای ئه‌وه‌ی وه‌فدی كوردستانی هاتن و له‌گه‌ڵ برایان مالكی و حزبی ده‌عوه‌و ئه‌وانی ترو هاوپه‌یمانی نیشتمانی عیراقی له‌سه‌ر هه‌موو مه‌سه‌له‌ بنچینه‌ییه‌كان و ئاینده‌ی عیراق رێككه‌وتن، من به‌ش به‌حاڵی خۆم گه‌ش بینم و له‌و بڕوایه‌دام ئاینده‌ گه‌ش و رووناكه‌.
* ئه‌لعراقیه‌: یانی ئه‌رخه‌وانی یه‌؟
– سه‌رۆك مام جه‌لال: نا، ئاینده‌ رووناك و زۆرباش ده‌بێت، عیراق به‌ره‌و شاڕێی راسته‌قینه‌ی خۆی و به‌ رێچكه‌ی دیموكراسی و به‌ئاڕاسته‌ی ده‌ستكه‌وته‌ پێویسته‌كان هه‌نگاو ده‌نێت، بۆیه‌ گه‌شبینم و پێموایه‌ به‌ده‌ستهێنانی (سه‌ربه‌خۆیی)، به‌ پاشه‌كشێی دوایین سه‌ربازی ئه‌مریكایی شه‌وه‌ (كه‌ ئه‌وه‌ش ده‌ستكه‌وتێكی تره‌)، توانای هێزه‌ سیاسییه‌ كاریگه‌ره‌كانی عیراقی سه‌لماند له‌ سه‌روه‌ری سه‌ربه‌خۆی و به‌دیهێنانی سه‌روه‌ری نیشتمانی بۆ عیراق.
تواناكانیان ده‌رخست له‌ چه‌سپاندنی ئاسایش و ئۆقره‌یی له‌ عیراق، له‌و بڕوایه‌شدام حكومه‌ت به‌ رێچكه‌یه‌كی نه‌گۆڕو راستدا هه‌نگاو ده‌نێت به‌ره‌و دابینكردنی خزمه‌تگوزارییه‌كان و ده‌ستكه‌وته‌ گرنگه‌كان (ئه‌گه‌ر له‌سه‌رخۆش بێت)، به‌تایبه‌تی پڕۆژه‌كانی 5 ساڵی داهاتوو كه‌ بڕیاردراوه‌ پڕۆژه‌ی گه‌وره‌ له‌خۆبگرێت، هاوكات سه‌ردانه‌كانی سه‌رۆك وه‌زیر بۆ چین و ژاپۆن كه‌ ده‌ره‌نجامه‌كانی ئاماده‌بوونی ئه‌و دوو وڵاته‌یه‌ وه‌به‌رهێنانی قه‌به‌و گران له‌عیراقدا بكه‌ن، ئێمه‌ له‌به‌رده‌م ئاینده‌یه‌كی پرشنگدارداین، لێت ناشارمه‌وه‌ من كه‌سێكم به‌وه‌ ناسراوم كه‌ له‌ دژوارترین رۆژدا، گه‌شبینم، ئیستاش رۆژگاره‌ دژواره‌كان تێپه‌ڕیون، گه‌شبینم و عیراقێكی گه‌شه‌سه‌ندوی دیموكراسیمان له‌به‌رده‌مدایه‌ به‌هه‌موو ئازادییه‌ دیموكراسیه‌كان شادین، ژماره‌ی رۆژنامه‌كان له‌نێوان لایه‌نگرو ئۆپۆزیسیۆندا له‌ژماره‌ نایه‌ن، به‌ش به‌حاڵی خۆم فریای خوێندنه‌وه‌ی ناونیشانه‌كان ده‌كه‌وم، هه‌موو حزبێك له‌ عیراقدا ته‌له‌فزیۆن و رادیۆ و رۆژنامه‌یه‌كی هه‌یه‌، ئه‌وه‌ خه‌ونێكه‌ كه‌ عیراق وا ئێستا ئه‌و هه‌موو ئازادییه‌ دیموكراسییه‌ی تیادایه‌.
راسته‌ كه‌موكورتیمان هه‌یه‌ پشتیوان به‌ خوا چاره‌سه‌ریان ده‌كه‌ین، من گه‌شبینم له‌و بڕوایه‌دام عیراق به‌ره‌و پێش هه‌نگاو ده‌نێت، پشت به‌ خوا وه‌ك چۆن له‌به‌هاری عه‌ره‌بیدا ده‌ستپپێشخه‌رو بانگهێشتی یه‌كه‌م بووین، له‌ئاینده‌ی دیموكراسی ناوچه‌كه‌ش له‌پێش ده‌بین.
* ئه‌لعراقیه‌: مام جه‌لال تاڵه‌بانی سه‌رۆك كۆمار زۆر سوپاس بۆ تۆو سوپاسی سنگ فراوانی و پێشوازییه‌كه‌ت ده‌كه‌ین لێمان.
– سه‌رۆك مام جه‌لال: منیش سوپاستان ده‌كه‌م و سه‌رله‌نوێ به‌خێرهاتنتان ده‌كه‌م، داواكارم ئه‌م سه‌ردانانه‌ دووباره‌بێته‌وه‌.

.