له‌په‌راوێزی مشتومڕی عه‌لمانییه‌كان و ئیسلامییه‌كاندا فه‌زاسازی بێ به‌رامبه‌ر

ئازاد جندیانی/کوردستانی نوی‌

شاراوه‌نییه‌ كه‌مشتومڕی نێوان عه‌لمانییه‌كان، وه‌ك ڕه‌وتی سیاسی و فیكری، به‌هه‌موو ئاراسته‌كانییه‌وه‌و ئیسلامییه‌كانیش به‌هه‌مانشێوه‌ به‌هه‌موو ئاراسته‌كانییه‌وه‌، له‌ئاستی فیكری، میدیاو كۆڕو كتێب نووسین به‌گه‌رمی به‌رده‌وامه‌، هه‌رچه‌نده‌ هه‌ندێ جار بێ ده‌نگیێكی رێژه‌یی دێته‌ ئاراوه‌.

 زۆر جار ئه‌و كێشمه‌كێشمه‌، وه‌ك سیاسه‌تی یه‌كتر سڕینه‌وه‌ دێته‌ به‌رچاو. به‌لام له‌ئێستای كوردستاندا كه‌سڕینه‌وه‌ی فیزیكی یه‌كتر، لای تیرۆریستان نه‌بێت كۆتایی پێهاتووه‌، مشتومڕه‌كه‌ ڕه‌هه‌ندی تری وه‌رگرتووه‌و پتر بۆته‌ هه‌وڵدان بۆ دروستكردنی ڕای گشتی.

حزب و كه‌س و ڕووناكبیره‌ عه‌لمانییه‌كان، هه‌میشه‌ به‌قه‌د حزب و كه‌سه‌ ئیسلامییه‌كان له‌بواری نووسین و ووتن و بلاوكردنه‌وه‌دا، دێنه‌ ناو گۆڕه‌پانه‌كه‌و له‌سه‌ر هه‌موو تێزه‌كانی فیكری ئیسلامی، به‌جیاوازی مه‌رجه‌عیه‌ته‌كانییه‌وه‌، كتێب و وتار ئه‌نووسن. دیاره‌ مشتومڕی سیاسیش له‌نێوان هه‌ردوو باڵه‌كه‌دا هه‌ر هه‌یه‌.

ئه‌وه‌ی سه‌رنجی منی ڕاكێشاوه‌، ئه‌و گه‌رموگوڕییه‌یه‌ كه‌ڕووناكبیرانی عه‌لمانی بۆ ئه‌و گفتوگۆیانه‌ هه‌یانه‌، به‌تایبه‌ت كه‌ماوه‌ی وا هه‌یه‌ ڕووناكبیرو پسپۆڕه‌ عه‌لمانییه‌كانن له‌به‌رامبه‌ر دیدو بۆچوونی ئیسلامییه‌كاندا، په‌نا بۆ مه‌سه‌له‌كانی نوێكردنه‌وه‌ی ئایین و ڕه‌خنه‌كردنی گووتاری ئایینی به‌خه‌ست و خۆڵییه‌وه‌ ئه‌و ورووژێنن.

لێره‌وه‌یه‌ كه‌من سه‌رنجێكی تایبه‌تم هه‌یه‌.

یه‌كێك له‌و پێداویستیانه‌ی كه‌بۆ دروستكردنی ڕای گشتی گرنگه‌، دروستكردنی فه‌زایه‌كی زاڵه‌، فه‌زایه‌ك كه‌ له‌هه‌موو پانتاییه‌كاندا بوونی هه‌بێ و ئینسانه‌كان به‌هه‌ر لایه‌كدا بڕوانن و چاوییان ببڕنه‌ هه‌ر شتێك، له‌ناو فه‌زاكه‌دا بمێننه‌وه‌. ڕێك وه‌ك ڕیكلامكردن بۆ پیپسی كۆلاو ماكدۆناڵدو ئاسیاسێل، ئه‌ڵبه‌ته‌ به‌هه‌بوونی جیاوازی له‌نێوان دوو بواره‌كه‌دا.

كاتێ عه‌لمانییه‌كان، گفتوگۆی فیكری سه‌باره‌ت به‌مه‌سه‌له‌كانی فكری ئیسلامییه‌كان به‌رپا ئه‌كه‌ن، ئه‌گه‌ر مه‌به‌ستیان ڕه‌تدانه‌وه‌ی تێزه‌كانیشیان بێ، ئه‌وا هه‌ر به‌قازانجی ئیسلامییه‌كان ئه‌كه‌وێته‌وه‌، چونكه‌ سه‌ره‌نجام به‌هه‌ردوولا فه‌زایه‌كی ئیسلامییانه‌ی ئه‌وتۆ دروست ئه‌كه‌ن، كه‌ئینسانی كوردستان، ڕوو له‌هه‌ر لایه‌ك بكا، یان ووردتر بڵێین هه‌ر ڕۆژنامه‌و گۆڤارێك بخوێنێته‌وه‌و، هه‌ر ڕادیۆو ته‌له‌فزیۆنێك بكاته‌وه‌، باس باسی تێزه‌ فیكری یان سیاسییه‌كانی ئیسلامییه‌كانه‌، به‌مه‌ش یه‌كێك له‌مه‌رجه‌كانی دروستكردنی ڕای گشتی بۆ ئیسلامییه‌كان ئه‌ڕه‌خسێ، كه‌فه‌زایه‌كی ئیسلامگه‌رایانه‌یه‌. پێموایه‌ ڕووناكبیره‌ عه‌لمانییه‌كان بیریان له‌و خزمه‌ته‌ خۆڕاییه‌ نه‌كردۆته‌وه‌ كه‌پێشكه‌ش به‌لایه‌نه‌كه‌ی تری ململانێ فیكری و سیاسییه‌كه‌ ئه‌كه‌ن، به‌تایبه‌ت له‌هه‌لومه‌رجی كلتووری و نه‌ریتی و كۆمه‌لایه‌تی كوردستاندا، كه‌خۆڕسكانه‌ بۆ ئیسلامییه‌كان گونجاوتره‌. تایبه‌تتریش كه‌ئیسلامییه‌كان ده‌ستكراوه‌ترو قه‌ڵه‌م و زمان كراوه‌ترو وه‌ك ئه‌ڵێن بێ ترسترن له‌ووتنی هه‌موو بیروبۆچوونه‌كانیان، له‌كاتێكدا ڕووناكبیرانی عه‌لمانی كه‌بیانه‌وێ ئه‌نتی تێزێك ده‌ربڕن، یان بۆچوونێكی خۆیان ڕابگه‌یه‌نن، یاخۆ بۆچوونی بیریارێكی تری بیانی بكه‌نه‌ پشتیوانی قسه‌كانی خۆیان، ئه‌بێ هه‌زاران حسێب و كتێب بكه‌ن و به‌سه‌د لادا قسه‌كه‌ هه‌ڵگێڕو وه‌رگێڕ بكه‌ن، نه‌وه‌كا قسه‌كه‌ یان بیرو بۆچوونه‌كه‌یان به‌كفرو هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌ لێك بدرێته‌وه‌و بۆ هه‌ینی دواتر سه‌دان و بگره‌ هه‌زاران ئیمامی مزگه‌وته‌كان لێی بێنه‌ ده‌نگ، یاخۆ ده‌یان گروپ و كه‌سانی ئیسلامی توندڕه‌و، كه‌میتۆدی كاركردنیان ته‌نیاو ته‌نیا ته‌كفیركردن و حه‌لاڵكردنی خوێنی نه‌یاره‌كانیانه‌، به‌كافر بیانده‌نه‌ قه‌ڵه‌م.

نایشارمه‌وه‌، كه‌ له‌م نووسینه‌مدا مه‌به‌ستم بێده‌نگ بوون نییه‌، وه‌ك چۆن ناشیشارمه‌وه‌ كه‌بۆ عه‌لمانییه‌كان له‌وباره‌وه‌، هێشتا هیچ ئه‌ڵته‌رناتیڤێكم پێ نییه‌ بۆ جێگرتنه‌وه‌ی ئه‌و جۆره‌ ململانێ فیكرییه‌و نه‌بوون به‌ به‌شێك له‌و فه‌زاسازییه‌، به‌لام له‌وه‌ دڵنیام كه‌ڕووناكبیرانی عه‌لمانی له‌وه‌دا ته‌واو زه‌ره‌رمه‌ندن كه‌پێیان وابێ، به‌كه‌ڵك وه‌رگرتن له‌هه‌مان ئامرازو میتۆده‌كانی ئیسلامگه‌راكان، له‌كۆمه‌ڵگایه‌كی تا سه‌رئێسقان ئیسلامدا ئه‌توانن فه‌زایه‌كی گونجاو بۆ په‌ره‌پێدان و ته‌شه‌نه‌پێكردنی فیكری عه‌لمانی خۆیان دروست بكه‌ن.

ئایا بۆ هاوڕێ عه‌لمانییه‌كانم، ئه‌مه‌ جێی له‌سه‌ر وه‌ستان و لێوردبوونه‌وه‌ نییه‌؟