د. به‌رهه‌م: كەركوك پێناسەی خەباتی نەتەوایەتی میللەتەكەمانەو رێگەنادەین دووچاری تەعریب‌ و ماڵوێرانی ببێتەوە

2

د. به‌رهه‌م رایده‌گه‌یه‌نێت، به‌رپرسانی به‌غدا به‌ دروستكردنی كێشه‌ له‌گه‌ڵ هه‌رێم به‌شێكی ئامانجه‌كه‌یان ئه‌وه‌یه‌ به‌غدایان بۆ چۆڵ بكه‌ین، ئاماژه‌ش به‌وه‌ ده‌كات، كه‌ هه‌ڵوێستی یه‌كێتی و پارتی زۆر گرنگه‌، به‌ڵام به‌ته‌نها كافی نییه‌، چونكه‌ قۆناغه‌كه‌ پێویستیبه‌هه‌ماهه‌نگی جدی هه‌یه‌ له‌نێوان ئۆپۆزسیۆن و ده‌سه‌ڵاتدا.

له‌چاوپێكه‌وتنێكیدا له‌گه‌ڵ رۆژنامه‌ی (هاوڵاتی) كه‌ له‌ژماره‌ 933ی ئه‌مڕۆ پێنجشەممە 22-11، بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، د. به‌رهه‌م ساڵح ده‌ڵێت: “ئه‌ركی كورد ئه‌وه‌یه‌ هه‌موو ئه‌و رێوشوێنه‌ ئیداری و سیاسی و پێگه‌ شه‌رعی و ده‌ستووریانه‌ی هه‌مانه‌ له‌به‌غدا به‌هێزیان بكه‌ین و له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ عیراقیه‌كانیشدا باس له‌كرۆكی كێشه‌كان بكه‌ین كه‌ له‌ به‌غدایه‌و له‌وێش یه‌كلایی بكه‌ینه‌وه‌”.

له‌باره‌ی هه‌ڵوێستی لایه‌نه‌ كوردیه‌كانیش به‌تایبه‌تی یه‌كێتی و پارتی له‌سه‌ر ئاڵۆزبوونی كێشه‌كان نێوان هه‌رێم و ناوه‌ند و په‌نابردن بۆ هێزی بۆ یه‌كلایی كردنه‌وه‌ی كێشه‌كان، د. به‌رهه‌م وتی: “هه‌ڵوێستی یه‌كێتی و پارتی زۆر گرنگه‌، به‌ڵام به‌ته‌نها كافی نییه‌، قۆناغه‌كه‌ پێویستی به‌هه‌ماهه‌نگی جدی هه‌یه‌ له‌نێوان ئۆپۆزسیۆن و ده‌سه‌ڵات، خۆزیا بۆ رووبه‌ڕووبوونه‌وه‌ی ئه‌و ئه‌گه‌ره‌ گه‌ورانه‌ به‌كرده‌وه‌ ئه‌مڕۆ پێكه‌وه‌ كارمان بكردایه‌”.

ئاماژه‌ به‌وه‌شده‌كات: به‌ڵایه‌كی گه‌وره‌ی حوكمڕانی كوردستان ده‌ستتێوه‌ردانی حزبیه‌ له‌هه‌موو كایه‌كانی ژیاندا، كه‌ هه‌م حزبی پێشێواندراوه‌، هه‌م ده‌زگاكانی حوكمڕانی پێ بنكۆڵكراوه‌.

ته‌واوی چاوپێكه‌وتنه‌كه‌ی رۆژنامه‌ی (هاوڵاتی) له‌گه‌ڵ د. به‌رهه‌م:

هاوڵاتی‌: ئه‌گه‌ر پرسیاره‌كه‌مان به‌و جۆره‌ ده‌ستپێبكه‌ین، كاتێك سه‌دام رووخا، لایه‌نه‌ كوردییه‌كان روویان كرده‌ به‌غداو باوه‌ڕی‌ وایان هه‌بوو ئیتر به‌غدا نابێته‌وه‌ به‌مه‌ترسی‌ له‌سه‌ر كوردستان، به‌ڵام ده‌بینین ئه‌مه‌ چه‌ند جارێكه‌ كێشه‌كانی‌ نێوان هه‌رێم‌و به‌غدا ده‌گه‌نه‌ لێواری‌ ته‌قینه‌وه‌، ئایا ئه‌م به‌هه‌ڵه‌ خوێندنه‌وه‌ نه‌بوو له‌لایه‌ن سه‌ركرده‌كانه‌وه‌؟

د. به‌رهه‌م ساڵح: له‌ كورده‌واریدا قسه‌یه‌كی‌ باو هه‌یه‌ په‌ندی‌ پێشینانمانه‌ ده‌ڵێت (عاده‌تێ‌ كه‌ گرتت به‌شیری‌، ته‌ركی‌ ناده‌ی‌ به‌ پیری‌). كه‌لتوری‌ دژایه‌تیكردنی‌ كورد له‌به‌غداو كه‌لتووری سه‌رده‌ست‌و بنده‌ست، كه‌لتوری تاككڕه‌ویی‌و عه‌سكه‌رتاریه‌ت ره‌گ‌و ریشه‌یه‌كی‌ قوڵی‌ هه‌یه‌، ئه‌مه‌ش په‌یوه‌ندی‌ به‌كه‌لتورێكی سیاسیه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ توانای‌ قبوڵكردنی‌ جیاوازیی‌و مامه‌ڵه‌یه‌كی‌ ته‌ندروستی‌ نییه‌ له‌گه‌ڵ‌ به‌رانبه‌ر، به‌شێكیشی‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌وه‌وه‌ هه‌یه‌ كه‌ هه‌میشه‌ له‌به‌رانبه‌ر كێشه‌ ناوخۆییه‌كانیان ویستویانه‌ به‌دروستكردنی‌ كێشه‌یه‌ك له‌ده‌ره‌وه‌ی به‌غدا عه‌یب‌و كه‌م‌و كورتیه‌كانی خۆیان داپۆشن. مێژویی‌ عیراق پڕه‌ له‌نمونه‌ی‌ له‌م جۆره‌ له‌سه‌رده‌می‌ ده‌سه‌ڵاته‌ یه‌ك له‌دوای‌ یه‌كه‌كانیاندا. ئێستا ئه‌زموونی حوكمڕانی له‌به‌غدا گیرۆده‌ی‌ كۆمه‌ڵێ‌ كێشه‌و گیروگرفت بوون هه‌ر له‌خزمه‌تگوزارییه‌وه‌ تا ده‌گاته‌ گه‌نده‌ڵی‌ جۆراوجۆر له‌ده‌زگا ده‌وڵه‌تییه‌كان‌و كۆمه‌ڵی‌ كێشه‌ی‌ سیاسی گه‌وره‌ هه‌ن كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ناسنامه‌ی‌ عیراق‌و جۆرو شێوازی‌ حوكمڕانیكردنی‌ وڵاته‌وه‌ هه‌یه‌، به‌مجۆره‌ عیراق له‌رێچكه‌ی‌ خۆی‌ لایداوه‌ ئه‌و رێوشوێنه‌ ده‌ستورییانه‌ی‌ بۆ شه‌راكه‌تی‌ نیشتیمانی‌‌و به‌شداری‌ پێكهاته‌كانی عیراق دیاریكرابوون فه‌رامۆشكراون جۆرێك له‌حوكمی‌ تاكڕه‌ویی‌‌و عه‌سكه‌رتاریه‌ت په‌یڕه‌وده‌كرێت، ئه‌مانه‌ په‌یوه‌ندی‌ به‌هه‌موو عیراق‌و ئاینده‌ی‌ ئه‌م وڵاته‌وه‌ هه‌یه‌و نابێت رێگه‌بده‌ین ئه‌م ئه‌زمه‌یه‌ بگوێزنه‌وه‌ بۆ كوردستان‌و به‌دروستكردنی‌ كێشه‌ له‌گه‌ڵ‌ كورد مه‌سه‌له‌ بنه‌ڕه‌تییه‌كان له‌بیری‌ خه‌ڵك به‌رنه‌وه‌. له‌مه‌دا ده‌بێت ره‌خنه‌یه‌كیش له‌خۆمان بگرین‌و بڵێین جاربه‌جار به‌گوتاری ناكامڵ‌‌و بایه‌خنه‌دان به‌پێگه‌‌و كاریگه‌ری خۆمان له‌به‌غدا، ئاومان كردووه‌ته‌ ئاشی ناحه‌زانمان.
به‌شی‌ هه‌ره‌ زۆری‌ خه‌ڵكی‌ كوردستان ده‌نگی‌ به‌و ده‌ستووره‌ی عیراق داوه‌ كه‌به‌شداری‌ سیاسی‌‌و به‌ڕێوه‌بردنی‌ وڵاتی‌ داڕشتووه‌ كه‌ كورد به‌شداربێت له‌عیراق، تا ئه‌وكاته‌ی‌ له‌عیراق بژین مافی‌ خۆمانه‌، ئه‌ركی‌ سه‌رشانیشمانه‌ كار بۆ ئه‌وه‌بكه‌ین پارێزگاری‌ له‌ناسنامه‌ی‌ عیراق بكه‌ین كه‌ عیراقێكی‌ دیموكراتی‌و فیدراڵی بێت، كاتێك هه‌ڕه‌شه‌ ده‌كه‌وێته‌ سه‌رئه‌وه‌ی‌ سیستمی‌ به‌ڕێوه‌بردنی‌ وڵات له‌م رێگه‌یه‌ لابدات، پێویسته‌ نه‌هێڵین‌و هاوكاریی‌و هاوپه‌یمانی خۆمان له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كانی سیاسی تری عیراق له‌به‌غدا سازده‌ین‌و تاوده‌ین بۆ روبه‌ڕوبونه‌وه‌ی ئه‌م جۆره‌ هه‌ڵوێستانه‌. ئه‌وان به‌دروستكردنی‌ كێشه‌ له‌گه‌ڵ هه‌رێم به‌شێكی‌ ئامانجه‌كه‌یان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئێمه‌ به‌غدایان بۆ چۆڵبكه‌ین تا ئه‌وه‌یان بۆ بچێته‌سه‌ر كه‌ مه‌به‌ستیانه‌. بۆیه‌ پێموایه‌ ئه‌ركی‌ ئێمه‌ ئه‌وه‌یه‌ هه‌موو ئه‌و رێوشوێنه‌ ئیداریی‌‌و سیاسی‌‌و پێگه‌ شه‌رعی‌‌و ده‌ستورییانه‌ی‌ هه‌مانه‌ له‌به‌غدا به‌هێزی‌ بكه‌ین، هاوپه‌یمانییه‌كانمان له‌گه‌ڵ هێزه‌كانی تری عیراق سازده‌ین، پێكه‌وه‌ روبه‌ڕوی نه‌هجی تاكڕه‌وه‌یی‌و پێشێلكردنی ده‌ستوور بین، لێره‌و له‌كوردستانیشه‌وه‌ پشتیوانیان بین تا له‌لایه‌ك رێگه‌ له‌وه‌بگرین ئه‌زمه‌و كێشه‌كانی‌ به‌غدا بۆ كوردستان بگوێزنه‌وه‌و به‌رگری‌ له‌وه‌ش بكه‌ین كه‌ده‌بێت عیراق بۆ هه‌مووان بێت. پێویسته‌ باس له‌كرۆكی كێشه‌كه‌ بكه‌ین، كه‌ له‌به‌غدایه‌و له‌وێش یه‌كلاییده‌كرێته‌وه‌.

هاوڵاتی‌: دواكۆبوونه‌وه‌ی مام جه‌لال‌و كاك مه‌سعود چۆن بوو؟ ئایا جیاوازییه‌كانی نێوان یه‌كێتی‌و پارتی له‌سه‌ر به‌غدا چاره‌سه‌ربوون یان هه‌روه‌ك خۆی‌ ماوه‌ته‌وه‌؟
د. به‌رهه‌م ساڵح: كۆبوونه‌وه‌ی نێوان مام جه‌لال‌و كاك مه‌سعود، هه‌م له‌ڕووی كات‌و هه‌م له‌ڕووی ناوه‌ڕۆكه‌وه‌، گرنگ بوو. هه‌ردوولا هاوبیربوون له‌سه‌ر هه‌ڵسه‌نگاندنی ره‌وشی ئێستاو هاوهه‌ڵوێستیش بوون له‌سه‌ر به‌رنامه‌ی كار بۆ روبه‌ڕوبونه‌وه‌ی ئه‌گه‌ره‌كان. تاكیدیش كرایه‌وه‌ له‌سه‌ر یه‌كڕیزی نیۆ ماڵی كورد، له‌نێوان ده‌سه‌ڵات‌و ئۆپۆزیسیون، له‌پرسه‌ نه‌ته‌وایه‌تیه‌كاندا.
بێگومان هاوهه‌ڵوێستی یه‌كێتی‌و پارتی زۆر گرنگه‌، به‌ڵام به‌ته‌نها كافی نییه‌. لایه‌نه‌ سیاسییه‌كانی تری كوردستانیش ده‌وری گرنكی خۆیان هه‌یه‌، ده‌بێ پێكه‌وه‌ هه‌موومان بۆ به‌رژه‌وندییه‌كانی گه‌له‌كه‌مان هه‌ماماهه‌نگ‌و هاوكاربین. به‌داخه‌وه‌ رۆژگارێ‌ بوو به‌هۆی‌ كێشه‌ ناوخۆییه‌كانه‌وه‌، به‌هۆی‌ دووبه‌ره‌كی‌‌و درزی‌ یه‌كڕیزی‌ هێزه‌ سیاسییه‌كانی‌ سه‌ر گۆڕه‌پانی‌ سیاسی‌ كوردستانه‌وه‌، له‌به‌غدا هه‌ندێك لایه‌ن ده‌یانویست موراهه‌نه‌ له‌سه‌ر ئه‌و ره‌وشه‌ی‌ هه‌رێم بكه‌ن‌و سوود له‌ناته‌بایی‌ نێوانمان وه‌رگرن به‌قازانجی‌ خۆیان له‌عیراق‌و زاڵبوونیان له‌سه‌ر ئیراده‌ی‌ هه‌رێمی‌ كوردستان به‌كاریبهێنن. به‌ڵام له‌ئێستادا كه‌مایه‌ی‌ خۆشبه‌ختیه‌ كۆده‌نگی‌و یه‌كهه‌ڵوێستی هاتووه‌ته‌ئاراوه‌ له‌به‌رانبه‌ر مه‌ترسی‌‌و هه‌ڕه‌شه‌كانی‌ ئه‌و سیاسه‌ته‌ی‌ ئێستای‌ به‌غدا له‌سه‌ر عیراق‌و كوردستان. ئه‌مه‌ش ئه‌وه‌مان پێده‌ڵێت تا له‌ناوخۆماندا ناته‌باو لێكترازاوبین نه‌یاره‌كانمان ده‌یقۆزنه‌وه‌ بۆ مه‌رام‌و ئامانجی‌ خۆیان. بۆیه‌ گرنگه‌ به‌چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌كانمان‌و نه‌هێشتنی‌ كه‌موكوڕیی‌‌و چاكسازی‌ له‌نێوخۆی‌ خۆماندا، ئیراده‌یه‌كی‌ هاوبه‌ش بۆ ستراتیژێكی‌ كوردیی‌‌و كوردستانی‌ دروستبكه‌ین كه‌ ده‌سته‌به‌ری‌ پاراستنی‌ ده‌ستكه‌وته‌كانمان بێت‌و ببێته‌ ئومێدی‌ به‌دیهاتنی‌ ئامانجه‌ نه‌ته‌وه‌یی‌‌و نیشتمانییه‌كانمان.

هاوڵاتی‌: كه‌ركوك له‌م كێشمه‌كێشه‌ی‌ نێوان به‌غداو هه‌رێمدا چی‌ به‌سه‌ر دێت؟

د. به‌رهه‌م ساڵح: كه‌ركوك پێناسه‌ی‌ خه‌باتی نه‌ته‌وایه‌تی میلله‌ته‌كه‌مانه‌و به‌یه‌ك هه‌ڵوێستی كورد رێگه‌ناده‌ین نه‌یاره‌كانمان جارێكی تر كه‌ركوك دووچاری ته‌عریب‌و ماڵوێرانی بكه‌نه‌وه‌. رێوشوێنێكی‌ ده‌ستووری‌ دانراوه‌ بۆ چاره‌سه‌ركردنی‌ كێشه‌ی‌ كه‌ركوك، بۆ راستكردنه‌وه‌ی‌ ئه‌و ناهه‌قی‌‌و زوڵمانه‌ی‌ له‌و ناوچانه‌ كراوه‌و گه‌ڕانه‌وه‌ی بۆ باوه‌شی كوردستان. ئێمه‌ پشتیوان‌و هاوكاری ئیداره‌ی كه‌ركوكین بۆ خزمه‌تی كه‌ركوك‌و به‌رگریكردنی له‌ئه‌منیه‌ت‌و به‌ربه‌ستكردنی پێشێلكردنی ده‌ستوور له‌ڕێی دامه‌زراندنی قیاده‌ی دیجله‌و هاوكاری هاوپه‌یمانی نێوان پیكهاته‌كانی كه‌ركوك له‌كوردو توركمان‌و عه‌ره‌بی ره‌سه‌نی ئه‌و ناوچانه‌، بۆ خزمه‌تی كه‌ركوك‌و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ رێگرتن له‌هه‌ر هه‌وڵێكی نه‌یاره‌كانمان له‌به‌غدا بۆ یاریكردن به‌چاره‌نووسی كه‌ركوك. تا چاره‌سه‌ره‌ ده‌ستوورییه‌كان به‌ئه‌نجامده‌گه‌ن پێویسته‌ كه‌ركوك له‌وه‌ ببپارێزرێت موراهه‌ناتی‌ سیاسی‌ له‌گه‌ڵ بكرێت‌و بكرێته‌ كارتی‌ ململانێ‌‌و رێگه‌ناده‌ین پێچه‌وانه‌ی‌ ئه‌و رێوشوێنه‌ ده‌ستورییانه‌ی‌ بۆ چاره‌سه‌ری‌ كێشه‌كانی‌ دانراون، هیچ هێزو لایه‌ك سیاسه‌تی‌ پێوه‌ بكات.

هاوڵاتی‌: به‌شێكی‌ زۆر له‌ڕۆشنبیران‌و هاوڵاتیان ره‌خنه‌ی‌ ئه‌وه‌یان هه‌یه‌ كه‌ سیاسه‌تی‌ پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ له‌كه‌ركوك سیاسه‌تێكی‌ حیزبی‌ بووه‌و نه‌توانراوه‌ سه‌رنجی‌ نه‌ته‌وه‌كان به‌لای‌ كوردا رابكێشن، له‌وه‌ش زیاتر ده‌زگاكانی‌ ئاسایشی‌ هه‌ردوو حیزب تۆمه‌تبارده‌كرێن به‌ڕفاندن‌و گوشارخستنه‌ سه‌ر هاوڵاتیانی‌ كه‌ركوك، بۆیه‌ به‌غدا ده‌یه‌وێت سوود له‌و هه‌ڵانه‌ ببینێت‌و به‌رده‌وامی‌ به‌قه‌یرانه‌كه‌ بدات ئایا بڕیارێك هه‌یه‌ بۆ پیاچوونه‌وه‌ به‌سیاسه‌تی‌ كوردی‌ له‌و شاره‌؟

د. به‌رهه‌م ساڵح: به‌ڵایه‌كی گه‌وره‌ی ئه‌مڕۆی حوكمڕانی كوردستان ده‌ستتێوه‌ردانی حیزبییه‌ له‌هه‌موو كایه‌كانی ژیاندا. هه‌م حیزبی پێ شێوێندراوه‌، هه‌م ده‌زگاكانی حه‌كمڕانی پێ بنكۆڵكراوه‌. به‌رنامه‌ی چاكسازی راسته‌قینه‌ كاركردنه‌ بۆ جێگیركردنی ده‌زگای نیشتیمانی گشتگیر دوور له‌هه‌یمه‌نه‌و ده‌ستێوه‌ردانی ناقانونی حیزب. به‌تایبه‌تی له‌كه‌ركوك ئه‌م دیارده‌یه‌ پێویستی به‌چاره‌سه‌ری بنه‌ڕه‌تی هه‌یه‌. كوردی گیرۆده‌ی ته‌عریب‌و چه‌وساندنه‌وه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی، ده‌بێت نمونه‌ی پێكه‌وه‌ژیان‌و رێزگرتن له‌مافی پێكهاته‌كانی كه‌ركوك به‌رجه‌سته‌ بكات‌و به‌كرده‌وه‌ بیسه‌لمێنین كه‌ توركمان‌و عه‌ره‌به‌ ره‌سه‌نه‌كان له‌سایه‌ی گه‌ڕانه‌وه‌ی كه‌ركوك بۆ باوه‌شی نیشتمانی پێگه‌و مافه‌كانیان پارێزراوه‌.
له‌دووا كۆبونه‌وه‌ی جه‌نابی مام جه‌لال له‌گه‌ڵ حه‌سه‌ن تۆران، سه‌رۆكی جه‌بهه‌ی توركمانی، تاكیدی له‌سه‌ر هه‌ڵوێستی كورد سه‌باره‌ت به‌مافه‌كانی توركمان كرده‌وه‌و بڕیاره‌ به‌مزووانه‌ كۆبوونه‌وه‌ی لیژنه‌ی هه‌ماهه‌نگی نێوان كوردو توركمان ده‌ستبه‌كاربێته‌وه‌.

هاوڵاتی‌: زۆرجار ده‌وترێت ئیراده‌ی‌ عیراقییه‌كان به‌كوردو عه‌ره‌به‌وه‌ به‌ده‌ستی‌ خۆیان نییه‌و هێزی‌ ده‌ره‌كی‌ ئاراسته‌ی‌ رووداوه‌كان ده‌كات، هه‌ندێجار ده‌وترێت ئه‌مه‌ درێژكراوه‌ی‌ ململانێی‌ ئه‌مریكاو ئێرانه‌ له‌سه‌ر گۆڕه‌پانی‌ عیراق یه‌كلاییده‌كرێته‌وه‌؟

د. به‌رهه‌م ساڵح: ئه‌مریكا به‌حوكمی‌ ئه‌وه‌ی‌ عیراقی‌ له‌ده‌ستی‌ سه‌دام‌و رژێمه‌كه‌ی‌ رزگاركردو چه‌ندساڵێك له‌عیراق مایه‌وه‌و رێككه‌وتنی‌ ئه‌منی‌ له‌گه‌ڵ عێراق هه‌یه‌، ئێرانیش كاریگه‌ری‌ له‌سه‌ر رووداوه‌كان زۆره‌ له‌عیراق بۆیه‌ گرنگه‌ بۆ ئێمه‌ له‌چاره‌سه‌ركردنی‌ قه‌یرانه‌كاندا حیسابی پێویست بۆ كاریگه‌ری ئه‌مان‌و لایه‌نه‌كانی تریش بكه‌ین، به‌ڵام گرنگه‌ نه‌یانكه‌ین به‌به‌شێك له‌كێشه‌كان. ئێستا له‌گه‌ڵ‌ لایه‌نی‌ ئێرانی‌‌و ئه‌مریكی‌ له‌په‌یوه‌ندی‌ به‌رده‌وامداین كه‌ به‌هه‌موو لایه‌كمان چاره‌سه‌رێك بۆ كێشه‌كان‌و ئه‌م قه‌یرانه‌ی‌ ئێستا بدۆزینه‌وه‌.

هاوڵاتی‌: هه‌ستناكه‌یت به‌هۆی‌ ئه‌وه‌ی‌ له‌دوای‌ روخانی‌ سه‌دامه‌وه‌ به‌رده‌وام پۆستی‌ سه‌رۆك وه‌زیران له‌ده‌ستی‌ لایه‌نه‌ شیعیه‌كاندایه‌و كێشه‌كانی‌ نێوان كوردو به‌غدا خه‌ریكه‌ ده‌بێت به‌ناكۆكی‌ نێوان كوردو شیعه‌؟

د. به‌رهه‌م ساڵح: دیاره‌ په‌یوه‌ندیی‌‌و هاوپه‌یمانی‌ نێوان كوردو شیعه‌ هی‌ ئێستا نییه‌، په‌یوه‌ندییه‌كی‌ دورودرێژو دۆستانه‌ له‌نێوانمادا هه‌بووه‌، وه‌ك دوو قوربانی‌ ده‌ستی‌ رژێمه‌كه‌ی‌ سه‌دامیش زۆر ئامانج‌و خواستی‌ هاوبه‌ش له‌نێوانمان دروستبووه‌. هه‌ڵوێستی مه‌رجه‌عییه‌تی دینی له‌نه‌جه‌ف له‌تحریمكردنی شه‌ڕی كورد هیمایه‌كی گه‌وه‌ری ئه‌و هه‌ڵوێسته‌یه‌. نه‌یاره‌كانی كورد ده‌یانه‌وێت دامانبڕینن له‌هاوپه‌یمانه‌كانمان له‌ئاستی عیراق. به‌رژه‌ندی ئێمه‌و ئه‌وانیش ده‌ستگرتنه‌ به‌و هاوپه‌یمانیته‌وه‌ بۆ ریگرتن له‌دیكتاتۆریه‌ت‌و عه‌سكه‌رتاریه‌ت. هه‌ڵومه‌رجی‌ ئێستای‌ عیراقیش وه‌ك به‌رپرسیارێتییه‌ك وا ده‌خوازێ‌ ئه‌و هاوپه‌یمانیه‌ پته‌وترو به‌رده‌وامبێت، هه‌روه‌ها به‌پیككردنی سوننه‌ی دیمكراتخوازیش بۆ پرۆژه‌ی دیمكراسی‌و فیدڕاڵی له‌عیراق.

هاوڵاتی‌: سه‌نگ‌و پێگه‌ی كورد له‌به‌غدا به‌نده‌ به‌هێزی دیموكراسی‌ له‌كوردستان‌و یه‌كڕیزی‌ ماڵی‌ كورد، به‌ڵام ئه‌وه‌ی‌ ئێستا له‌كوردستان ده‌بینرێت دیموكراسیه‌ته‌كه‌ی‌ ناته‌واوه‌و نیۆماڵه‌كه‌شی‌ تاڕاده‌یه‌ك وانییه‌.

د. به‌رهه‌م ساڵح: بێگومان یه‌كڕیزی نێوماڵی كورد، یه‌كڕیزی راسته‌قینه‌و به‌رده‌وام، به‌نده‌ به‌دیمكراسی‌و قبوڵكردنی جیاوازییه‌كانی نیۆخۆمان‌و به‌شداربوون له‌بڕیاری چاره‌نووسی وڵات‌و ره‌تكردنه‌وه‌ی عه‌قڵیه‌تی پاوانكردن. ناڵێم كوردستانه‌كه‌ی ئێمه‌ بێگه‌رده‌، ناڵێم حوكمڕانییه‌كه‌ی هه‌رێم بێ كه‌م‌وكورتییه‌، به‌ڵام به‌هه‌موو پێوه‌رێكی مه‌وزوعی، سه‌رباری هه‌موو ره‌خنه‌كان، كوردستان ئه‌مڕۆ روو له‌ئاوه‌دانی‌و پێشكه‌وتنی گه‌وره‌یه‌. ئه‌مه‌ درێژترین‌و فراوانترین ئه‌زموونی حوكمڕانییه‌ له‌مێژووی كورددا، نه‌ك هه‌ر بۆ كوردی عێراق‌و به‌ڵكو بۆ هه‌موو پارچه‌كانی تری كوردستان، مایه‌ی هیوایه‌. ناكرێت نادیده‌ی ئه‌م ده‌ستكه‌وته‌ گه‌وره‌یه‌ بگرین‌و ناكرێت قه‌دری نه‌زانین.
پاراستنی ئه‌م ئه‌زموونه‌ له‌مه‌ترسییه‌كانی ده‌ره‌وه‌و پیلانی ناحه‌زان ئه‌ركی هه‌مووانه‌و به‌ڵێ پاراستنیشی هه‌ر ته‌نها روبه‌ڕوبونه‌وه‌ی مه‌ترسی ده‌ره‌كی نییه‌، به‌ڵكو روبه‌ڕوبونه‌وه‌ی گه‌نده‌ڵی‌و محسوبیه‌ت‌و عه‌قڵیه‌تی پاوانكردن‌و پێشێلكردنی سه‌روه‌ری یاساو ئه‌و دیاردانه‌ی ترن كه‌ مایه‌ی گله‌یی خه‌ڵكن. چاكسازی راسته‌قینه‌و بنه‌ڕه‌تی‌و قوڵكردنه‌وه‌ی ژیانی دیمكراسی، مایه‌ی به‌هێزكردنی نمونه‌ی حوكمڕانی كوردستان‌و مایه‌ی به‌هێزكردنی یه‌كڕیزی نێوخۆی ماڵی كورده‌و كه‌ له‌ڕاستیدا سه‌نگی مه‌حه‌ك‌و قوڵایی ستراتیجی سه‌ره‌كی خۆمانه‌.
هاوڵاتی‌: به‌رده‌وام گله‌یی‌ ئه‌وه‌ له‌پارتی‌‌و یه‌كێتی‌ ده‌كرێت، كاتێك باس له‌باشكردنی‌ په‌یوه‌ندی‌ له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌كانی‌ ئۆپۆزسیۆن ده‌كه‌ن ده‌یانه‌وێت وه‌ك كارتی‌ گوشار له‌سه‌ر یه‌كتری‌ به‌كاریبهێنن، لاتوایه‌ ئه‌و بڕیاری‌ دواكۆبوونه‌وه‌ی یه‌كێتی‌و پارتی ته‌جاوزی‌ ئه‌و تێگه‌یشتنه‌ی‌ كردبێت؟

د. به‌رهه‌م ساڵح: ئه‌وه‌ راسته‌و به‌دوریشی‌ نازانم، دیاره‌ هه‌موو لایه‌نه‌كان به‌ئۆپۆزیسۆنیشه‌وه‌، گیرۆده‌ی‌ مناوه‌راتی‌ سیاسی‌ له‌و جۆره‌ بوون له‌گه‌ڵ یه‌كتردا. به‌ڵام ئه‌مڕۆ پێویستیمان به‌دیالۆگێكی‌ جدی دوور له‌مناوه‌ره‌یه‌ بۆ رێكخستنی‌ په‌یوه‌ندییه‌كان، چونكه‌ چ قۆناغه‌كه‌ وه‌ك قۆناغی‌ خۆ به‌ڕێوه‌بردنی‌ كوردو چ قۆناغه‌كه‌ وه‌ك قۆناغی‌ گۆڕانكاری‌ گه‌وره‌ی‌ عیراق‌و رۆژهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست پێویستی‌ به‌هه‌ماهه‌نگی‌ جدی‌ هه‌یه‌ له‌نێوان ئۆپۆزیسۆن‌و ده‌سه‌ڵات، خۆزیا بۆ روبه‌ڕوبونه‌وه‌ی ئه‌و ئه‌گه‌ره‌ گه‌ورانه‌ به‌كرده‌وه‌ ئه‌مڕۆ پێكه‌وه‌ كارمان بكردایه‌، بۆ دامه‌زراندنی‌ حكومه‌تی‌ یه‌كڕیزی‌ نیشتیمانی‌ كه‌ پێكهاته‌ سه‌ره‌كییه‌كانی‌ كوردستان له‌سه‌ر بنه‌مای‌ چاكسازی‌ ریشه‌یی‌‌و راسته‌قینه‌ به‌شداربوونایه‌ له‌و حكومه‌ته‌دا. ره‌نگه‌ ئه‌و شێوازه‌ له‌په‌یوه‌ندیی‌‌و هه‌ماهه‌نگی‌و هاوكاری، به‌ته‌واوه‌تی‌ قوتاری‌ بكردینایه‌ له‌بازنه‌ی‌ مناوه‌ره‌ی‌ سیاسی‌ كرچ‌وكاڵ.