ده‌زگایه‌كی‌ ئه‌مریكا: دروستبوونی ده‌وڵه‌تی كوردستان، توركیا دابه‌ش ده‌كات

ڕاپۆرتێكی نوێی “ئەنجوومەنی هەواڵگریی ئەمەریكا” ئاماژە بەوە دەكات، كە تاكو ساڵی 2030 گۆڕانكاریی گەورە بە سەر جیهاندا دێت.

یەكێك لەو خاڵە سەرەكییانەی ڕاپۆرتە 137 لاپەڕەییەكە باسیان لێوە دەكات كەمبوونەوەی رۆڵ و پێگەی ئەمەریكایە. ”

ئەنجوومەنی هەواڵگریی ئەمەریكا” دەڵێت: ئەمەریكای چەند ساڵی داهاتوو هاوشێوەی ئەمەریكای چەند ساڵی ڕابردوو نابێت و تەنانەت لە ساڵی 2030دا ئەمەریكا تەنیا یەكێكە لە وڵاتە زلهێزەكانی جیهان، بەڵام هێشتا دەسەڵات و رۆڵیشی لە هەموو ڕكابەرەكانی زیاتر دەبێت.

هەر بە گوێرەی ئەم ڕاپۆرتە، ئابووریی چین لە سەر گەشەكردن بەردەوام دەبێت و ئەمەیش دەبێتە هۆی ئەوەی لە ساڵانی بیستەكانی ئەم سەدەیەدا چین لە بواری ئابوورییەوە پێش ئەمەریكا بكەوێت و ببێتە گەورەترین وڵاتی جیهان لەو بوارەوە.

سەرەڕای ئەوەیش، ئەمەریكا لە سەر رۆڵی گرنگی خۆی بەردەوام دەبێت، ئەوەیش بەهۆی پێشكەوتنی ئەو وڵاتە لە بواری تەكنەلۆژیاوە.

رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و دامەزراندنی دەوڵەتێكی كوردی
“ئەنجوومەنی هەواڵگریی نەتەوەیی” ئەمەریكا دەڵێت، لە چەند ساڵی داهاتوودا رۆژهەڵاتی ناوەڕاست گۆڕانكاریی گەورە بەخۆیەوە دەبینێت و هەربۆیەیش رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی ساڵی 2030 زۆر لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستی ئێستا جیاواز دەبێت.

هەر بە گوێرەی ئەم ڕاپۆرتە لە چەند ساڵی داهاتوودا توندوتیژی و نائارامی لە چەندین وڵاتی ناوچەكەدا زیاتر دەبێت، لەوانەیش عێراق و بەحرەین و لیبیا و سووریا و یەمەن و پێدەچێت ئەم توندوتیژیانەیش دابەشبوونێكی دیكەی ناوچەكەیان لێ بكەوێتەوە، لەوانەیش دامەزراندنی دەوڵەتێكی سەربەخۆی كوردی بە ناوی “كوردستان”ـەوە.

ڕاپۆرتەكە دەڵێت، دامەزراندنی ئەم دەوڵەتە سەربەخۆیەی كوردستان كاریگەریی لە سەر وڵاتانی ناوچەكەیش دەبێت و یەكێك لەو كاریگەریانەیش ئەگەری دابەشبوونی توركیا دەبێت پێش ساڵی 2030، ئەوەیش بەهۆی هەبوونی ژمارەیەكی زۆر كوردەوە لەو وڵاتەدا.

ئەنجوومەنی هەواڵگریی نەتەوەیی ئەمەریكا باس لەوەیش دەكات، كە ئێران لەبەردەم دووڕێیانێكدا دەبێت: ئەگەر چەكی ئەتۆمی دەست بكەوێت، ئەوا نائارامییەكی زۆر بەخۆیەوە دەبینێت.

بەڵام دەكرێت فشاری ناوخۆیی و كێشەی نێوان دەسەڵاتدارانی ئێران ببێتە هۆی دروستبوونی “ئێران”ـێك، كە پێی باش بێت پەیوەندی لەگەڵ رۆژئاوادا هەبێت.

كیشوەری ئاسیا و ئەورووپا
بەشێكی دیكەی راپۆرتەكە تیشك دەخاتە سەر گۆڕانكاری و پێشهاتەكانی كیشوەری ئاسیا و دەڵێت، ئابووری وڵاتانی ئاسیا گەشە دەكات و لەگەڵ ئەم گەشەیشدا خەرجی بواری سەربازی و وەبەرهێنانی بواری تەكنەلۆژیای وڵاتەكان زیاتر دەبێت، بەڵام لەگەڵ ئەوەیشدا نائارامی و كێشە زیاتر دەبێت.

ئەگەر هات و “چین”ـیش لە سەر سیاسەتی توندی خۆی وەكو ئێستا بەردەوام بوو، ئەوا زۆرینەی وڵاتانی ئاسیای دوور هاوپەیمانێتی لەگەڵ ئەمەریكادا دەبەستن و بەو جۆرەیش چین و ئەمەریكا دەبنە دوژمن و نەیاری گەورەی یەكتری.

ئەنجوومەنی هەواڵگریی ئەمەریكا باس لەوەیش دەكات كە ئابووریی ئەورووپا بە ئاسانی نابووژێتەوە، بەڵام لە ماوەی چەند ساڵی داهاتوودا چەندین وڵاتی جیهان لە بواری ئابوورییەوە پێشكەوتنی گەورە بەدەست دەهێنن، لەوانەیش كۆلۆمبیا، میسر، ئەندەنووسیا، ئێران، مەكسیك، ئەفریقیای باشوور و توركیا.

دەستكەوتنی خۆراك و ئاوی خاوێن
ڕاپۆرتەكە ئەو ڕاستیەیش ئاشكرا دەكات، كە پێشكەوتنی جیهان لە بواری تەكنەلۆژیاوە بەردەوام دەبێت، بەڵام كاریگەرییە نەرێنیەكانی دیاردەی گۆڕانی ئاووهەوایش درێژەیان دەبێت.

ئەنجوومەنی هەواڵگریی ئەمەریكا دەڵێت، رۆژ لە دوای رۆژ ژمارەی دانیشتووانی جیهان زیاتر دەبێت و بەو جۆرەیش خەڵكی زیاتر پێویستی بە ئاو و خۆراك و وزە دەبێت و دەستكەوتنی ئەم پێداویستیانەش كارێكی ئاسان نابێت.

ڕاپۆرتەكە دەڵێت زیادبوونی ژمارەی دانیشتوان و گرانبوونی نرخی خۆراك و پێداویستیەكان كێشەی گەورە بۆ كەسانی هەژار دروست دەكات و دەرئەنجامی ئەوەیش دروستبوونی نائارامیی كۆمەڵایەتی دەبێت.

بەرپرسی ئەنجوومەنی هەواڵگریی نەتەوەیی ئەمەریكا (كریستۆفەر كۆجم) دەڵێت “مەرج نییە ڕووداوەكان بەم جۆرە بن كە توێژەرەوەكانمان خستویانەتە ڕوو، بەڵام بۆ ئەوەی جیهانی ساڵی 2030 بەو جۆرە نەبێت، پێویستە سەرانی وڵاتان سیاسەتێكی زیرەكانە و ژیرانە پەیڕەو بكەن”.

پرۆفایل

– ئەنجوومەنی هەواڵگریی نەتەوەیی ئەمەریكی، سەنتەری توێژینەوەی ماوەدرێژە لە ناو كۆمەڵگای هەواڵگریی ئەمەریكیدا.

– لە ساڵی 1979ـدا دامەزراوە و توێژینەوەكانی لە لایەن بەرپرسانی كۆشكی سپی و دەزگای هەواڵگریی ئەمەریكاوە جێی بایەخن، ئەوەیش بەهۆی ئەوەی بە شێوەیەكی بێلایەنانە و زانستیانە شیكاری ڕووداو و پێشهاتەكان دەكەن.

– چوار ساڵ جارێك و پێش دەستبەكاربوونی هەر سەرۆكێكی ئەمەریكا ڕاپۆرتێكی نوێ دەربارەی جیهان و گۆڕانكارییە پێشبینیكراوەكان ئامادە دەكات.

سەرۆكی ئەمەریكا پێش دەستبەكاربوونی ئەم ڕاپۆرتە وەردەگرێت و زۆر بە وردی دەیخوێنێتەوە و گوێ بۆ پێشنیار و ئاماژەكانی دەگرێت.